teraz Azja

"It would have been very uncivil of me to let you make such a long trip for nothing"

2009-09-07T00:29:00.008+02:00

Powiedzialy do mnie Indie.

Ustami Mohandasa Karamchanda Gandhiego ;).

W domu juz

2009-09-06T01:09:00.003+02:00

Kilka ostatnich wspomnien z Kalkuty. Oblegana przez pielgrzymow swiatynia Kali, gdzie w ofierze dla Czarnej Matki skladane sa kozy. Dlugim, zakrzywionym nozem kaplan ucina im glowy. Tuz obok spokojnie spi pies.
Waskie uliczki za hala targowa, ktorymi biegaja tragarze rozladowujacy ciezarowki.

Sloneczne popoludnie w New Delhi i ostatni spacer Rajpath, coraz blizej zmierzchu. Twarza w zachodzace slonce. Ku Zachodowi ;).

Ulice Kalkuty

2009-09-02T08:36:00.005+02:00

Wlocze sie po znajomych juz ulicach i pod nosem cicho klne. Na wykrecajace uszy wycie klaksonow, na chodnikow czesciej brak niz obecnosc, na przemykajace w ciemnosci karaluchy wielkosci myszy (a propos karaluchow: wczoraj jedzac sniadanie musialem poprosic o druga lyzke. Nie bede przeciez polowal na biegajace po stole owady lyzka, ktora jem smaczne mix vegetable ;) ), na siedzacych przy sklepach zebrakow chwytajacych raczej za nogi niz za serce.

Chodze i pod nosem cicho klne, ale wiem, ze przeciez za dni kilka, w sterylnie czystej Warszawie, tego mi wlasnie zabraknie. Nikt nie bedzie sie za mna ogladal na ulicy, nikt nie zapyta, czy aby nie potrzebuje jutro taksowki na lotnisko, albo czy nie zechce obejrzec szali w jego sklepie "i wcale nic nie musze kupowac". Powstana z martwych zasady ruchu drogowego, czyste bedzie czyste znaczylo, nie uslysze glosnego, przeciaglego charkania przy sasiednim stoliku w restauracji.
Wiec ciesze sie jeszcze stertami smieci na ulicach, jem masala dose z talerza umytego w niewiele od niego wiekszej misce z woda, w ktorej od rana umyto juz 104 takie talerze i bez drgniecia powieki odmawiam zebraczce 10 rupii "na mleko dla mojego synka".

Wczoraj minal 80 dzien podrozy. Pisze sie wlasnie jej ostatni rozdzial.

Happy Valley Tea Estate

2009-09-01T08:30:00.008+02:00

Plantacja herbaty na stokach ponizej Darjeeling. Powstala w 1854, na wskazujacych droge bilbordach chwali sie zaopatrywaniem londynskiego Harrodsa.
Mila wycieczka w pachnace krzaki ;)

Ilustrowany przepis na herbate w 8 prostych krokach:
1. zbierz z krzaczka. uwaga, najwazniejsze: z calego, wielkiego krzaka zbieramy tylko 3 pierwsze listki (lub w wersji de luxe tylko jeden listek, ten nierozwiniety). zebrane listki wrzuc do kosza na plecach. wrzucasz tak caly dzien. dostajesz za to 53rs (podobno).

2. zebrane listki przenies do 'fabryki' i wysyp na siatki wyscielajace dlugie koryta. uruchom przeplyw cieplego powietrza pod siatkami. czekaj 18 godzin.

3. wysuszone material przenies do maszyny zwijajacej listki. zwijaj przez 40 minut.

4. zwiniety material przenies do maszyny sortujacej listki (takie sita wibracyjne). oddziel poszczegolne frakcje.
5. wybrana frakcje uluz starannie na podwyzszeniach wylozonych kafelkami. otworz okna w fabryce. swieze powietrze rozpocznie proces fermentacji. fermentuj 3 godziny (tylko 3 godziny!).
6. czarne listki umiesc w superspecjalnej stuletniej maszynie do suszenia. susz wedlug programu (zapomnialem jak dlugo).

7. wysyp wszystko na podloge (wylozona bialymi kafelkami). dokonaj selekcji.

8. zapakuj i sprzedaj do Harrodsa. lub zaparz sobie herbatke.

najlepiej lezac pod krzaczkiem ;) smacznego

OS X

2009-08-30T16:34:00.003+02:00

W zoo bylem w Darjeeling. Dokladniej mowiac w Padmaja Naidu Himalayan Zoological Park.
Widzialem je pokolei. W klatkach obok siebie.
Widzialem Tigera 10.4
Widzialem Leoparda 10.5

I widzialem tez, Panie, Panowie (nie wiem, czy polska premiera juz byla, jesli nie, to bylem pierwszy!), widzialem tez... Snow Leoparda!!!

Oto on (dokladniej, oto ona):

ps. dziekuje pracownikom zoo w darjeeling za mozliwosc kontaktu ze zwierzetami 'oko w oko'. takie mile kotki ;)

Gorkhaland

2009-08-30T16:15:00.004+02:00

Juz w Darjeeling jestem. Tu naprawde rosnie herbata (podobno rosnie tez w Assam, ale przejechalem pol stanu i widzialem tylko ogromne pola ryzu. no moze gdzies tam ukryte w pomiedzy drzewkami herbaciane krzewy).

Gurkowie walcza o autonomie. Chca powstania Gorkhalandu. W Assam o autonomie walcza Bodo - chca Bodolandu. Dla mnie skutkuje to wylaczonym od kilku dni telefonem. Dzielny rzad Indii blokuje roaming wszystkich kart. Lokalne (znaczy indyjskie) tez nie dzialaja. Trzeba w kazdym stanie kupowac nowy SIM (zdjecie, miejsce stalego zamieszkania w Indiach i takie tam).

Bodo postawili na partyzantke. W Assam wzdloz drog zolnierze w pelnym bojowym rynsztunku. W pociagach po nocach sprawdzaja pasazerow i ich bagaze.
Gurkowie (tak, ci Gorkowie od piechoty i od nozy kukri, przed ktorymi drzy caly swiat) postawili na pokojowe rozwiazania. Akcja informacyjna z duzym rozmachem - hasla i postulaty (po angielsku, wielkie plakaty) wypelniaja cale miasto. Takie to Indie.

stanu jeszcze nie ma, ale chlopcy juz sobie rejestracje robia (powinno zaczynac sie od WB - West Bengal)

najprosciej tu dojechac taka piekna mahindra

PS zajadam sie caly dzien serem churpi. polecam zdecydowanie, zamiast gumy do zucia.
info tutaj

Khasi Hills - zdjec kilka

2009-08-28T09:27:00.008+02:00

Mialy byc i sa ;)

Doubledecker - jeden z 'zyjacych mostow', jedyny taki na swiecie ;).

Khasi, co miod w lesie zbiera, a koty mu domu pilnuja.

Chmury w dzien sloneczny (pada zazwyczaj w nocy)

cotygodniowy targ w Sohra

Bangladesz w oddali

klify

tu spalem - polecam!!!

Odwieczne pytanie - czy zachod slonca moze byc kiczem? (widok z krzeselka przed 'osrodkiem').

i na zakonczenie powrot helikiem do cywilizacji (pelna kultura, cukierki i woda)

Meghalaya znaczy 'Domostwo chmur'

2009-08-27T16:29:00.008+02:00

Meghalaya, jeden z 7 (jak dobrze licze ;) ) 'stanow polnocno-wschodnich'. Wszystko tu inne, Indie sa obecne tylko politycznie. Jest tak inaczej, ze nie wiem, od czego zaczac. Swiat i ludzie.

Swiat: prawie pionowe wzgorza pokryte nieprzenikniona roslinnoscia. Kiedy staja sie calkiem pionowe - opadaja kamiennymi klifami przyozdobionymi bialymi wstazkami wodospadow. Chmury, ktore stanowia druga polowe tej krainy. Ich roznorodnosc przewyzsza zroznicowanie form przypisanych do ziemi. I najwazniejsze: tu nie ma horyzontu! (miejsca, gdzie ziemia styka sie z niebem, dla przypomnienia ;) ). Tu albo niebo obejmuje ziemie, przytulajac nas cala powierzchnia chmur, albo widzimy tylko strome sciany wawazow, albo, gdy spojrzymy na poludnie, niekonczace sie rownine bangladeszu, ktora sama jest niebem przeslonietym gestymi chmurami powodzi.

Ludzie: jak powiedzial jeden spotkany w restauracji Khasi 'Yes that's beautiful area but people are short'. No, szczegolnie wyrosnieci to oni nie sa ;). Ida ulica pozornie nie zwracajac na turyste uwagi, z powaznymi twarzami wpatrzeni w dal. Wystarczy jednak krotkie 'hallo' i usmiech, a rozpromieniaja sie szczera radoscia dawno niewidzianego przyjaciela. Nie oszukuja - wszystko kosztuje tu tyle,ile powiedza (ananas 10rs, baterie 8rs, obiad 18rs). Nie sa natarczywi - rzecz nie do wyobrazenia w Iniach - przyjechalem do Sohra, wysiadam na ryneczku, jedyny turysta w okolicy (nie spotkalem bialasa przez caly pobyt tutaj, nie liczac 12 salezjanow z arcybiskupem Bambergu na czele, pozdrowienia dla o. Adama z Filipin, co biczowania filmuje ;) ), jedyny turysta, stoi z 10 taksowek. I co? Nikt mnie nie goni, nie krzyczy, rekami nie macha. Zjadlem kisc bananow, przeszedlem sie glowna uliczka, wracam i zagaduje pierwszego w kolejce czy mnie zawiezie. Oczywiscie, no problem, koles mowi po angielsku. Cena? 250rs (to daleko bylo, przez gory bez drogi), czyli dokladnie tyle, ile podaje w instrukcji wlasciciel resortu. Kolejna wycieczka po wsi Khasi (to plemie przybyle podobno z okolic kambodzy, tutejsza wiekszosc etniczna): male schludne domki, podworka wysypane zoltym piaskiem, krowy pasa sie za plotem (krowy sie tu wypasa, a pozniej zjada. taki ewenement). Z mijanych po drodze domow dobiega rockowa muzyka. Widac, ze kazdy ma tu swoje miejsce, zadnych zebrakow czy wloczegow. Jest biednie i owszem, ale jakos tak porzadnie (oni tu nawet betel wypluwaja do smietnikow, a zuja bezporownania ;) ).
(takie moje Khasi opisanie przez indii zaprzeczenie ;) ).

I co jeszcze? Tropikalny las (najwieksza roczna wielkosc opadow na Ziemi!!!), wszechkolorowe motyle (wielkosci dloni marcina gortata, oby nam zdrowy byl), nad potokami wiszace mosty na linach, mosty calkiem zywe niesamowite - korzenie drzewa (ficus elastica, jezeli macie w domu fikusa - poglaszczcie go ode mnie, respect) nad strumieniem 'podloga' i porecze, 'schody smierci' na dno wawazu (500m przewyzszenia po kamiennych, omszalych schodach), zalany woda Bangladesz, gospodarz 'osrodka' - mr denis p. rayen codziennie w bialej, nienagannej koszuli i wypastowanych butach (a srodek lasu), lokalny targ z tysiacem owocow, warzyw, ryb (w tym moje ulubione tungtap - zgnita ryba, kiszona w lodydze bambusa), jatka na swiezym powietrzu (z jakas dziwna satysfakcja patrzylem na pocwiartowan krowy), chmury, chmury, chmury.

I jeszcze raz na koniec polecam
http://cherrapunjee.com/

fotki jutro :)
(targ na zachete)

2345 Saraighat Exp, sleeper class

2009-08-24T06:12:00.007+02:00

W szczelnie wypelnionym wagonie pasazerowie zaczynaja podroz/zycie. Obowiazuje stroj raczej luzny, bezwyjatkowe sa tylko bose stopy. Kto przyszedl w polbutach starannie sklada skarpetki. Mozna sie wygodnie umoscic, przytulic do sasiada, nogi z dala od podlogi. Podrozni rozmawiaja, graja w karty, wpatruja sie w okno (znaczy niewielki otwor w scianie, bez szyby, zabezpieczony poziomymi pretemi). Prawie nikt nie czyta. Nie ma na to czasu, krajobraz zmienia sie szybko. Najszybciej ten wewnatrz pociagu.

Korytarzem plynie nieprzerwana pielgrzymka tych, ktorzy nie zmarnuja okazji wyciagniecia od nas - podroznych choc kilku rupii. Sprzedawcy wszystkiego - zaczynajac od obslugi pociagu, ubranej w kolorowe, pasiaste mundurki, oferujacej kolacje, obiad, sniadanie, kolacje, obiad i co tylko. Roznosiciele kulinariow niezrzeszeni: gotowane jaja, czaj i kawa, kanapki, samosy i ulubiony przez klientow mix: prazony ryz + ostrosci rozne, oleje, orzeszki, pikle i kawalek kokosa na koniec. Zamieszane wprawnym ruchem i przesypane do rozka z gazety. Wszystko przyniesione w zestwie pojemnikow zawieszonych na szyi sprzedawcy. (najciekawszy przy tym jest sposob mieszania skladnikow. Podobne wrazenia mialem obserwujac prace czyscibutow czy sprzedawcow herbaty. Pierwsza mysl - miesza jakby cale zycie to robil. Mysl nr 2: i pewnie to prawda).
Rzeka plynie dalej. Sprzedawcy chinszczyzny przypominajacy bozonarodzeniowe drzewka obwieszone lampkami i bombkami. Od pendrivow z napisem Kingston (niektore nawet z hologramem) po zabawki tak tandetne i brzydkie, ze tylko potencjalnie obdarowanych dzieci zal. Szewce pucybuci z calym warsztatem mieszczacym sie w malej skrzynecce. Dzieci zamiatajace przedzial malutka miotelka, by za chwile wrocic z wyciagnieta reka i smutnym spojrzeniem.
Kolejna tura to zebracy roznych dolegliwosci i technik 'pracy'. Od glebokiego spojrzenia w oczy, przez czterolatka pokazujacego wydety brzuszek, po dobrze ubrana pania wydajaca donatorom zaswiadczenia w imieniu fundacji.

Nastroj sie zmienia i mamy karnawal: cyrkowa rodzina z mala dziewczynka fikajaca gwiazdy przez cala dlugosc wagonu, transwestyci ubrani w kolorowe eleganckie sari z twarza przyozdobiona starannym makijazem. Oni maja moc najwieksza. Staja przed mezczyna, klaszcza w dlonie przed jego nosem i zadaja (!) pieniedzy. Malo kto im odmawia.

Pamietac trzeba, ze w tu nic nie dzieje sie w milczeniu. Kazdy 'sprzedawca' glosno zachwala swoj towar. Polifonia podrozy: monotonne 'czajkofi, czajkofi' obslugi pociagu, na pamiec wyuczone oratorskie popisy sprzedawcow dlugopisow "a dodatkowo jeszcze szczoteczka do zebow i malutki notesik", bebenki cyrkowej rodziny, klaskanie transwestytow. I jeszcze kol stukot, 'ingliszniuspejperser, ingliszniuspejperser', rozmowy pasazerow.
Pomiedzy tymi dzwiekami, dziarsko przebierajac nogami biegaja olbrzymie karaluchy zadziwiajaco skutecznie lawirujac pomiedzy atakujacymi je sandalami.

ps. jade do lasu na 3-4 dni (polecam ), wiec nie bardzo bede w sieci. :)

Kalkuta, dzien drugi

2009-08-22T09:48:00.015+02:00

Kalkuta - wyjazd.
Jeszcze tu jestem ;). Jak zwykle male przygody z Indian Railways (choc jak na te skale, to i tak wszystko dziala tu super. No, ale oni maja nawet oddzielne ministerstwo kolei. i podobno to drugi pracodawca swiata). 3 razy zmienialem bilet, ostatecznie jade 'zdrowym' (bo bez klimy) sleeperem o 16.00.

Plan na najblizsze dni: herbata i deszcz.
Cel pierwszy: dotrzec do Maghalaya (jedna z prowincji polnocno-wschodnich, The Abode of Clouds), do 'najbardziej mokrego miejsca na ziemi' ;).
Pozniej Assam i powoli wracam - Darjeeling i okolice.
A na koniec sierpnia kilka wygodnych dni w Kalkucie. Trzeba troche popracowac ;). Juz sobie gniazdko moszcze - znalazlem mily hotel za 300Rs, mroczny bar piwno - wodczany (nie ma mowy o jakis fiu-bzdiu posilkach), w ktorym kelnerzy biegaja w bialych koszulach i dobra knajpe internetowa. To za dni kilka.

Poki co testuje kalkuckie jadlodajnie uliczne. Tego pewnie bedzie mi najbardziej brakowalo w Polsce. Dzisiejszy lunch: masala dosa (supercienki nalesnik wypelniony mieszanina gotowanych warzyw, surowej cebuli, swiezej kolendry i mieszaniny przypraw) rupii 18 only. czaj (w 'ekologicznej' glinanej czarce rupii 3 only). Wszystko swiezo przyrzadzone, przyozdobione krotkim, ale tresciwym atakiem monsunu :).

Kalkuta. Miasto.
Zrobila na mnie dobre wrazenie od samego przyjazdu (caly czas porownuje ja z New Delhi). Pierwsze spotkanie - dworzec kolejowy. Dluga droga wzdluz peronu do wyjsca. Zazwyczaj indyjskie perony poprzecinane sa prostopadlymi 'wiaduktami' dla pieszych. Tutaj wyjsc mozna dopiero przy budynku dworca, ktory stoi prostopadle do torow, 'wienczac' perony. Calkiem znajomy byl to widok. Przeciez to niemal kopia Victoria Station w Londynie ;).
Zolto-czarne ambasadory pracuja tu jako taksowki, zamiast wszechobecnych w Delhi zielonych, halasliwych trojkolowek.

Policjanci obecni na kazdym skrzyzowaniu naprawde kieruja ruchem. Widzialem nawet 'centrum sterowania' swiatlami (mala budka z eletrycznymi przelacznikami w srodku). Wszyscy motocyklisci jezdza w kaskach - kolejny ewenement na skale calych Indii (inna rzecz, ze sa to najczesciej kaski typu 'zolnierz wermachtu '39).
Zupelnie oddzielna opowiesc to architerktura Kalkuty. Tu kolonialna przeszlosc widac najmocniej. Potezne, choc zniszczone wiktorianskie budynki przeswituja przez miejscami przetarta, nowoczesna tkanine miasta.
No i najbardziej zaskakujace piesze riksze. Bosi mezczyzni obwinieci w pasie bawelniana tkanina ciagna wozki wypakowane pasazerami lub towarami. Te pojazdy dosadniej odsylaja do kolonialnej przeszlosci niz najbardziej nawet monumentalna architektura.

Jezeli New Delhi jest jak Warszawa (choc z zupelnie odmienna historia), to Kalkuta przypomnia mi Poznan - niespodziewanie objawiajace sie slady swietnosci z poczatku minionego wieku.

Kalkuta

2009-08-21T16:28:00.004+02:00

Kasia w domu, ja w Kalkucie.

Jutro jade do Assam, mam nadzieje, ze mnie tam nie zabija ;).

ps. uzupełniłam troche zdjec w poprzednich postach;)

art 54, i inne

2009-08-20T16:47:00.005+02:00

Zgodnie z ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z dnia 6 października 1986 r.), art 54, 59-62;)
zawarliśmy związek małżeński w Ambasadzie RP w New Delhi, dnia 19 sierpnia 2009 r o godz 16:00

(zdjecia wkrotce;)

Taj Palace Hotel

2009-08-17T16:50:00.005+02:00

Na koniec - wlasciwie poczatek konca - robimy sobie deluxe relax w fajowym hotelu w "Diplomatic Enklave" w Delhi. Wreszcie potrzebujemy kilka dni odpoczynku przed koncem wakacji;)

Henna "for luck in life":

Manikarnikan Masala

2009-08-15T16:18:00.008+02:00

Wielka Matka Ganga. Swiete miasto Benares. Manikarnikan Ghat - czlowiek tu spalony przerywa odwieczne kolo reinkarnacji, umiera smiercia prawdziwa. Umrzec w Benares to uwolnic sie od zycia. Ostatecznie.

Wiemy, ze nasze myslenie/wyobrazenie swiata nie jest spojne i konsekwentne. Pomimo dwoch miesiecy w Indiach wyobrazalem sobie to miejsce zupelnie inaczej. My, Europejczycy mamy ten obrazek przed oczyma - rowno ulozony wysoki stos drewna, zwienczony noszami z cialem. Wokol zgromadzona rodzina w smutku zegnajaca zmarlego. Tylko dlaczego niby ceremonia pogrzebu mialaby byc inna niz cale zycie Hindusa?

Poznym wieczorem stajemy na Manikarnikan Ghat. Trzy szerokie tarasy, niczym stopnie prowadzace do rzeki. Przeciete w pol schodami prowadzacymi do stojacych powyzej swiatyn. Schodzimy na srodkowy taras. Wokol plonie 7-8 stosow. Dym otacza stojacych tu ludzi, wyciskajac lzy. Dym palonych ludzkich zwlok.

Gdy tylko wzrok przyzwyczai sie do ciemnosci i dymu rozpoznaje kolejne szczegoly. Zloty celofan, ktorym owiniete sa lezace obok nas zwloki. Psy szukajace pozywienia. Bloto, smieci, smieci. Mezczyzni palacy haszysz. Walesajace sie krowy.

Domowie (najnizsza warstwa spoleczna, kasta niedotykalnych, a jednoczesnie wlasciciele tego 'interesu'. Najladniejszy budynek w miescie nad brzegiem Gangesu nalezy do szefa Domow) pospiesznie ukladaja kolejne ogniska. Byle jak odgarniety popiol tworzy malutkie kopczyki (gdy wstanie slonce jeden z procownikow zepchnie do rzeki calonocny urobek). Spiesza sie, bo z gory juz dobiega glosnie "Ram nam satya hai, Ram nam satya hai" skandowane przez mlodziencow zbiegajacych z bambusowymi noszami, na ktorych lezy cialo. Cialo przywiezione niekiedy z odleglego stanu Indii by w ogniu Manikaran Ghat znalezc wyzwolenie.

Widzimy coraz wiecej (juz nie tylko wzrok przyzwyczail sie do ciemnosci, ale i umysl wydobywa sie z pomieszania). Ghat zwienczony stosami drewna, schnacymi pod wiatami. Wiatr niesie odglosy klotni - Domowie targuja sie o cene kolejnego stosu.

Bloto, smieci, dym. Krowy, psy, zalobnicy. Polnagi Dom, umiesnione cialo w nieustajacej pracy. Umorusany sadza i popiolem niczym wyrobnik Belzebuba (te europejskie skojarzenia ;) ).

Bloto, smieci, dym. Stopy wystajace z ognia, ciala zanurzane w Gangesie przed spaleniem, plachty 'zlotka' pelniace role calunow. Krowy, przypadkowi gapie, brodzacy po kolana w wodzie wylawiacze kosztownosci, zalobnicy palacy 'trociczki'.

Bloto, smieci, dym. I popioly, wszyscy chodzimy po popiolach. Ludzie, krowy, psy. Popioly, ktore za chwil kilka wyladuja w Gangesie. Czlowiek i natura sproszkowani i wymieszani tworza jednosc. Manikarnikan Masala.

Varanasi

2009-08-15T10:01:00.001+02:00

Jestesmy pod wrazeniem tego centrum religii od 2000 lat.
Mark Twain napisal: "Benares (d. nazwa) is older than history, older than tradition, older even than legend, and looks twice as old as all of them put together" (za: Lonely PLanet Guidebook)

to wszystko prawda, miasto "wali sie" na naszych oczach, wspaniale swiatynie do polowy zanurzone w Gangesie, waskie uliczki Starego Miasta cuchna potem i moczem ludzi pracujacych przy stosach palonach cial. Pierwsze wrazenie: tu jest jak w piekle!

zaleglosci z Varanasi, i in.

2009-08-14T06:38:00.002+02:00

Troche nas te Indie wchlonely. Coraz mniej czasu i checi na internet i blog, coraz wiecej ochoty na bladzenie wsrod ludzi.

Troche zdjec, by to nadrobic.

ceremonia wieczorna nad Gangesem:

uliczka Old Town Varanasi tuz nad Manikarnika Ghat:

I jeszcze zdjecie z podrozy do Varanasi pociagiem:

I kilka fotek z Rishikesh.

plyniemy przez Ganges zamiast przejsc mostem (to jeszcze waska rzeka w Rishikesh;)

modlitwy, medytacje i inne ceremonie

2009-08-13T18:49:00.000+02:00

Varanasi nad Gangesem:

W Rishikesh:

Yoga w Rishikesh

2009-08-11T17:34:00.006+02:00

Odpoczywamy w Rishikesh - miejscowosci pielgrzymek turystow i hindusow. Turysci (glownie z Europy) przyjezdzaja tu ze wzgledu na zajecia jogi, praktyk medytacji i roznych technik masazy.
W latach '70 przyjechali tu na zajecia Beatlesi i od tego czasu podobno miasto jest niezwykle popularne.
Turysci z Indii przyjezdzaja do Rishikesh ze wzgledu na Swieta Rzeke Ganges u podnoza Himalajow.
Tlumy ludzi codziennie przewijaja sie przez miasto, sa tez "enklawy" bialasow (czyli np kafejki internetowe i knajpki w styku euro-indyskim) i Indusow - wszyscy sa usmiechnieci i zadowoleni po codziennej dawce swojego rodzaju "oswiecenia" (blogoslawienstwa ognia wrzuconego do rzeki, Ayurwedycznej kuracji czy medytacyjnej terapii).

Zajecia jogi odbywaja sie codziennie rano (ok 8.00) i wieczorem (po 17.00). Trwaja 2 godziny. Ja zapisalam sie na Hatha Yoga (przy hotelu Green View), czyli taka jaka znam z zajec w W-wie. Rano jest Powitanie Slonca - kazda pozycja bardzo dokladnie i osobno opisana, pokazana a potem wielokrotnie cwiczona. Sekwencja w calosci jest powtorzona kilkakrotnie, ale nigdy nie jest to tempo jakie miewalam na sesjach w PL. Wszystko odbywa sie tu znacznie wolniej i dokladniej.
Sesja popoludniowa sklada sie z roznych pozycji, bez konkretnych sekwencji: zaczynamy od cwiczen oddechowych, przez pozycje stojace, aby nastepnie przejsc do siedzacych i na koniec: shava asana (ok 15-30 min). Prowadzacy zawsze na koniec przedluza sesje opowiadajac o indyjskich zrodlach jogi, swojej filozofii i hinduskiej religii, ktora naturalnie laczy sie z kazdego typu joga. Oczywiscie traktuja tu joge nie jak cwiczenia fizyczne ale przede wszystkim balans miedzy umyslem, cialem i dusza.
Mimo, ze za kazdym razem pozycje na sesjach sa dosc podstawowe (porownujac np z tymi z zajec Ashtanga Yoga w PL), to prowadzcy przyklada duza uwage do ich wykonania, do kazdego podchodzi i koryguje, podaje wsazowki co robic przy roznych typach umiejetnosci i trudnosci.

malpy

2009-08-08T18:39:00.002+02:00

No comments ;)

zalegle fotki

2009-08-08T18:28:00.008+02:00

dzis uzupelniamy fotografie (w kolejnosci odwrotnej, rzecz jasna)
potem uzupelnimy opowiesci ;).

Rishikesh - stolica jogi

Changigarh - Rock Garden (facet zbieral przez cale zycie odpadki i w srodku miasta wybudowal z nich rzezby w parku;)

Manikaran z goracymi zrodlami - cel pielgrzymek sikhow

Chandigarh

2009-08-05T11:37:00.006+02:00

Dojechalismy do Chandigarh - miasta czystego (jak na Indie) i uporzadkowanego w 47 prostokatnych sektorow. Jest to miasto uznawane za najwiekszy eksperyment urbanistyczny XX wieku - Le Corbusier (i Matthew Nowicki) przygotowali modernistyczny plan miasta wraz z zabudowa... (zdjecia ponizej).
Wiekszosc budynkow tutaj zachowuje purystyczna kubikalna forme, geometrycznie i proporcjonalnie podzielona na piony.
Takie nowo powstale miasto (1947) bylo odpowiedzia na potrzeby przybylych tysiecy uchodzcow z zachodniej czesci Punjabu.
PIerwszy premier Indii Jawaharial Nehru entuzjastycznie poparl idee bydowy modernistycznych blokow mieszkalnych: "Let this be a new town symbolic of the freedom of India, unfettered by the traditions of the past, an expression of the nation's faith in the future..." (2.04.1952).

Jest to tez miasto nowoczesne - jako pierwsze w Indiach ustanowilo zakaz palenia w publicznych miejscach (15 lipca 2008)

opowiesci z Doliny Parvati

2009-08-03T14:51:00.006+02:00

Z zasnutej dymami doliny parvati (czy tu sie pali, pani kierowniczko?) plyna opowiesci.

Opowiesc pierwsza.
Wiszwa i Srikanth. Dwoch mlodych, inteligentnych Indusow z Bangalore. Miedzy soba rozmawiaja po angielsku (choc kazdy z nich mowi w 4 jezykach Indii, angielski jest jedynym dla nich wspolnym). Calkowicie zglobalizowani lub raczej zwesternizowani. Muzyka, filmy, styl zycia. Rozmowy o decyzji BMW o wyjsciu z F1, muzyce Buddy Guya i filmach Kieslowskiego. No i oczywiscie o Indiach i Indyjczykach. Wedlug chlopakow podzial kraju jest niezbedny - miliardem ludzi nie da sie zarzadzac.

Opowiesc druga.
Zydzi w Kasol. W miasteczku jest wiecej napisow hebrajskich niz angielskich. Niby nikt nie przepada za Israeli, ale wszyscy miejscowi roba na nich niezly biznes. Przyszlo trzech chlopakow do 'naszej' knajpy z bilardem. Opowiesci imprezowe i dylematy typowe: poltora roku temu skonczyl wojsko, teraz wloczy sie po swiecie i zastanawia co dalej zrobic ze swoim zyciem. 'Chyba jednak wroce do domu i przejme rodzinny biznes' - zrezygnowany glos zza chmury dymu.
Jestescie z Polski? - pada pytanie. Moja babcia byla z Polski. 'Look at me, look at me' przedzeznia babcie drugi z Israeli wskazujac jednoczesnie na lewe przedramie (w domysle babci numer obozowy).

Opowiesc trzeca.
Sprzedawca w sklepie. Hindus, lat 35. Z dobrej rodziny, kasta braminow. Skonczyl studia, bo rodzina tego oczekiwala. Przyniosl dyplom do domu i powiedzia - prosze, mozecie go powiesic na scianie. I zajal sie tym, o czym zawsze marzyl - handlem. Wiedzial, ze bogata rodzina nie zainwestuje w jego biznes (nie tym powinien sie zajmowac), pozyczyl wiec pieniadze od przyjaciela - 20 000Rs. Dzis ma trzy sklepy i jak sam mowi, za piec lat bedzie mial wystarczajaco pieniedzy do konca zycia.
Piec lat w zwiazku ze starsza od siebie kobieta. Trzy razy prosil ja o reke. Gdy sie rozstali - on w rozpaczy, ona w ciagu pol roku miala dwoch innych partnerow.

Kullu Valley p.2

2009-07-31T17:17:00.006+02:00

Rozleniwienie pelne. Fotki wiec ;).

Indian Food

2009-07-29T12:50:00.002+02:00

Czyli co my tutaj jemy:
- oczywiscie najczesciej jakis sos (Dal
Yellow/Makakhani) i ryz lub chapati-
- Puri Bhaji - ziemniaki w sosie z pomidorami i cebula, mnostwo curry i
smazony placek/chleb (moje ulubione)
- Paneer Patiala/Kadai (gesty sos na smietanie z serem)
- Pakhora warzywa (lub inne 'rzecz' ;) ) zanurzone w ciescie i smazone na glebokim oleju
- Alloo to ziemniaki z roznymi sosami
wszystko oczywiscie rewelacyjnie przyprawione i superostre!
i Tybetanskie:
- Momo czyli pierozki z kapusta/ew miesem - podobne do polskich ale
gotowane na parze, niezbyt smaczne bo bez przypraw (chyba ze dodadza
ketchup)
- Thupka to makaron z kapusta (najtansze warzywo, wiec najczesciej
wykorzystywane) - czasem w zupie/wodzie lub smazony

Przerozne chleby/placki z maki i wody wypiekane na ogniu lub w piecu, tzw
ROTI:
- Chapati
- Tandoori Roti
- Butter Naan (to taki lepszy placek z maslem)
- Parantha (chapati nadziewane warzywami/tj zwykle cebula lub kapusta;)

I desery:
- Kheer to ryz na mleku z dodatkami przypaw podawany na zimno lub cieplo
(moje ulubione)
- Phirni - zamrozona kaszka manna na slodko
- Gulab Jamun to chyba najpopularniejszy deser swiateczny: potwornie slodkie smazone kulki z ciasta podawane w goracym syropie

(na zdjeciu: gotowany Kheer "sponsorowany" i rozdawany na ulicy Varanasi z okazji świeta Kriszny)

A jak juz mamy dosyc tych dziwnych samkow, to w miejscowosciach turystycznych odwiedzamy Italian/Mexican restaurant i wcinamy pizze;)

(średni przelicznik: 1$ = ok 50 IRN)

Kullu Valley

2009-07-28T11:36:00.009+02:00

Himachal Prades, dolina Kullu u podnoza Himalajow. Wypelniona intensywna zielenia przyrody. Niekonczace sie sady i uprawy warzyw. Plynaca dnem doliny rzeka Beas.
Festiwal roznorodnosci. Domy z kamienia, domy z drewna, domy murowane. (I tutejsza specjalnosc - budynki kamienno - drewniane. Ale nie jak u nas - podmurowka z kamienia, a dalej drewniane sciany. Tutaj buduja naprzemiennie - pas kamieni, pas drewna.) Buddyjskie gompy, gurdwary sikhow i niewielkie hinduistyczne mandiry.

Roznorodnosc ludzi: wasaci Hindusi, krotko ostrzyzeni Tybetanczycy i tribale - lokalne mniejszosci etniczne. Ci ostatni - mezczyzni i kobiety niewielkiego wzrostu - maja w sobie cos z mieszkancow Azji Srodkowej. A moze raczej ich twarze przypominaja twarze wszystkich gorali swiata?

Raj dla podroznikow. Niezbyt goraco, czasami popada ozywczy deszcz ;). Wielosc owocow (niemozliwya do natychmiastowego spozycia) zacheca do produkcji wina. Robia tu doskonaly cider (oczywiscie jak woda tani), ale tez wina i soki brzoskiwniowe, sliwkowe, kiwi i liczi.
Wszechobecne konopie indyjskie tworza prawdziwe gaszcze przy drogach (i na plantacjach ;))). Ich slodkawy zapach wypelniajacy powietrze buduje usmiechy na twarzach wszystkich mieszkancow doliny :).

Indusi sa OK

2009-07-27T23:11:00.002+02:00

Wiekszosc tutejszych ludzi jest bardzo zyczliwa. Usmiechaja sie i sa chetni do pomocy. W autobusie kierowca nam otwiera okno, a na dworcach zawsze znajduja sie ludzie, ktorzy udzielaja informacji. I co najwazniejsze - wcale nie kombinuja ciagle, jak by nas tu oszukac. Czujemy sie tu naprawde bezpiecznie (oczywiscie, zachowujac standardowe srodki ostroznosci backpeckersow).
Indusi nie sa agresywni - nawet na drogach i przy najwiekszych klotniach konczy sie wszystko co najwyzej dodatkowym halasem klaksonow, czasem ktos kogos poleje woda, ale potem i tak wiecej z tego smiechu niz strachu.

Na wsiach czesto nas wytykaja palcami i pokazuja dzieciom; czasem ktos sie przysiadzie i lamana hindu-angielszczyzna probuje pochwalic sie swoim nowym telefonem komorkowym. Bywa ze takie zachowania nas denerwuja (szczegolnie gdy powtarzaja sie po raz setny), ale wiemy, ze wynikaja one przede wszystkim z ciekawosci Innego i zyczliwosci dla Obcych.
Zebracy tez nie sa tu za bardzo natarczywi; niektore chmary dzieciakow bywaja maxymalnie uciazliwe, ale zwykle - kiedy juz zupelnie nie reaguja na nasze proby odstraszania, pojawiaja sie lokalni dorosli, ktorzy pomagaja nam odgonic gangi slumsowych urwisow.

Pewnie to brzmi teraz nazbyt cukierkowo - byc moze to tylko w Himachal Prades jest tak milo i zyczliwie (mam porownanie tylko z Delhi). Podobno Kalkuta i pln-wsch czesc Indii jest bardziej niebezpieczna dla turystow.

Dalaj Lama Corp.

2009-07-24T14:30:00.006+02:00

No tak, Chinczycy wyrzucili ich z Tybetu. Sa narodem bez panstwa, z rzadem na wygnaniu. Sa mili, sympatyczni, usmiechnieci, a ich przywodca - DalajLama to po prostu uosobienie dobroci. Wiekszosc spotkanych mezczyzn to nieczyniacy krzywdy nikomu mnisi buddyjscy (a swoja droga, ciekawi mnie bardzo, jak oni odtwarzaja populacje, jak prawie wszyscy faceci to mnisi? ;) ). Walcza o utrzymanie narodowej tozsamosci i kultury.

Nie wszystko jest jednak takie mile, piekne i usmiechniete. Tybetanscy mnisi robia naprawde niezly biznes. Oczywiscie nic zlego w byciu przedsiebiorczym. Troche to jednak zgrzyta, gdy widzisz bogatego turyste z Zachodu kupujacego 'wytwory rekodziela tybetanskiego', ktore kosztuja rownowartosc 3 miesiecznej pracy hindusa. Dla przykladu: bylismy w 'Instytucie Narbulingka', gdzie dbaja o tradycje tybetanskie. W ogrodzonym plotem kompleksie (swiatynia - gompa, pokoje goscinne, restauracja, a wszystko to w pieknie urzadzonym w japonskim stylu ogrodzie) sklep. Ogladamy, przymierzamy. Wszystko dobrej jakosci, z metkami i cenami. Calkiem fajna bluza, szukam ceny. 11 000 Rs!!! czyli 250 USD! W Indiach, posrodku niczego!!! Gdzie za taka czesc garderoby, troche gorszej jakosci i bez metki placi sie maksymalnie 100Rs. U Tybetanczykow 110 razy drozej ;)

W okolicy Dharamsali jest sporo takich miejsc zupelnie 'wycietych' z Indii. Opuszczajac zarzadzana przez tybetanskich mnichow 'mala Szwajcarie' z bateriami slonecznymi, wifi, pieknie odmalowanymi murami i wysprzatanymi trawnikami przezywa sie ponownie (i wielokrotnie) szok kulturowy, 'mentalnie' wracajac do Indii. Po stronie Tybetanskiej zupelnie odmienny styl/poziom zycia.

Cos nie moze mnie opuscic przeswiadczenie, ze chlopaki zyja sobie naprawde niezle wykorzystujac wspolczucie / poczucie winy bogatego Zachodu wobec 'tych biednych Tybetanczykow od Dalaj Lamy'.

Dharamshala, czyli restowy tydzien

2009-07-22T17:20:00.009+02:00

Urzadzilismy sobie 'tydzien emerycki' w Dharamsala. Mieszkamy w palacyku, dawniejsza wlasnosc maharadzy Kaszmiru (40% rabatu pozasezonowego ;) ). Budynek na planie kwadratu z czterama basztami. I w takiej wlasnie baszcie/werandzie (prawie calkowicie przeszklona) z widokiem na miasto w dole mieszkamy. Herbatka na trawniku przed palacem, ptaszki, 'kuny indyjskie' ;) i malpy. Idylla.

Prawie. Generalnie codziennie pada przez pol dnia. Robimy krotkie wycieczki - bylismy w Mcleod Ganj (siedziba Dalajlamy, miasteczko w 100% dla turystow z Zachodu), a dzisiaj w Sidhibari (siedziba XVII Karmapy, niestety zaspalismy na audiencje).

Generalnie wszedzie pelno tybetanskich mnichow, potrafia sie naprawde niezle urzadzic. Na tle indyjskiej codziennosci ich klasztory to takie 'male Szwajcarie' - czysciutko, pomalowane, baterie sloneczne i wifi. Niezle.

Jest fajnie :). Zostajemy tu jeszcze kilka dni.

Himachal Pradesh

2009-07-20T10:44:00.006+02:00

A my juz w gorach. No wlasciwie pod gorami, ale mily chlodek. Za chwile jedziemy do Dharamsala, a jutro do Mcleod Ganj, czyli siedziby rzadu Tybetu na uchodzctwie i Dalajlamy oczywiscie.

Przyjechalismy tu (Kangra) pociagiem kasy drugiej (czyli najnizszej). Drewniane lawki, ludzie ciekawi wszystkiego. Przejechalismy tak 100km do Pathankot, gdzie kupilismy bilety do Kangry (100km za 15Rs, czyli 1PLN ;) ). Kolejka waskotorowa, LonelyPlanet obiecuje niezwykle widoki. Do pociagu 3h, idziemy na obiad. Po drodze spotykamy mila pania w sukience i 3 dziewczyny. Pani okazuje sie pracowniczka polskiej ambasady na urlopie z corkami. Pogaduszki przy obiedzie.

Ruszamy nasza waskotorowka. Smieszna lokomotywa spalinowa, pelno ludzi, ale mamy miejsca przy oknach. Przejachalismy 10km i stoimy. Czekamy na 'mijanke' - z gory jadace pociagi przepuszczamy na kolejnych stacjach. I tak co drugi przystanek. Robi sie ciemno, 22.00, a my czekamy, by przepuscic kolejny pociag. 100km zajelo nam 6,5h. Na miejscu bylismy o 23.00, ciemno i nikogo nie ma, sladu nawet po taksowkach/rikszach. Miejscowi prowadza nas droga do miasta (stacja kolejowa jest 3km za miastem). Znajdujemy hotel i spac!

Hindustan vs Pakistan

2009-07-18T17:44:00.008+02:00

No na niezlym show dzisiaj bylismy. Zaczelo sie niewinnie. Jedziemy na granice Indie/Pakistan by zobaczyc jak przed zachodem slonca zdejmuja flagi narodowe. Taka atrakcja turystyczna.

Przed Golden Temple facet sprzedaje bilety na granice i spowrotem. 75Rs OK.
Ruszamy wypakowana po brzegi Mahindra (12 osob na pokladzie). Po drodze kierowca zalatwia jeszcze swoje wlasne sprawy, dojezdzamy po 30min. Zatrzymujemy sie na najodleglejszym parkingu i dalej pieszo. Po obu stronach drogi stragany z jedzeniem i piciem, pomiedzy ludzmi kreca sie uliczni sprzedawcy. W kierunku granicy ciagna tlumy w wiekszosci Hindusow (choc powinienem pisac Indusow, bo sporo tu Sikhow). Przechodzimy przez 3 kontrole osobiste (nie mozna wnosic plecakow, o czym na szczescie poinformowal nas kierowca) i jestesmy na miejscu.

Zdziwienie nr 1. Wchodzimy do amfiteatru. :) Po obu stronach drogi wybudowano wysokie, betonowe trybuny, gdzie usadza sie widzow. Na koncu drogi brama w barwach narodowych, a po drugiej stronie bramy identyczny amfiteatr, tylko ze pakistanski.

Zdziwienie nr 2. Trybuny szybko wypelniaja sie ludzmi, mimo, ze do rozpoczecia ceramonii jeszcze 1,5h. Glosna hinduska muzyka. Ruchem dyryguja zolnierze, niektorzy w paradnych mundurach (znaczy w turbanach z piorupuszami). Przy mikrofonie wodzirej. Dzieci tlocza sie na dole, atrakcja polega na mozliwosci przebiegniecia z flaga Indii w kierunku bramy i spowrotem. Wodzirej dyryguje tlumem, ludzie skanduja cos o Hindustanie, co chwila zrywaja sie krzyczac i wymachujac piesciami. Ale atmosfera raczej wesola, choc jest niewyobrazalnie goraca, wszyscy zupelnie mokrzy.

Zdziwienie nr 3. Ceremonia. No takich jaj, to juz dawno nie widzialem. Monthy Pyton sie chowa (zupelnie sie chowa). Chlopaki w pioropuszach na turbanach i bialych skarpetkach, z pistoletami. Wszystko symetrycznie po obu stronach bramy, czyli w dwoch krajach. Najpierw konkurs na najdluzej wykrzyczana komende wojskowa. Pelna powaga, pan zolnierz od krzyku nagradzany brawami. (moim zdaniem przegralismy te runde, paki krzyczaly dluzej). Pozniej musztra. Chlopaki wychodza na srodek i zaczynaja maszerowac. Najpierw chwila stepowania w miejscu, pozniej kop wyprostowana noga we wlasne czolo, a dalej to juz 'sprint' chodem sportowym w kierunku bramy. Konkurencja indywidualana, czyli po kolei. Jak koles dosprintuje do bramy, to oczywiscie po drugiej stronie jest juz Paki zolnierz. Tancza chwile naprzeciw siebie szeroko rozposcierajac rece i zamieraja w bezruchu. I szybki powrot. I tak przez godzine w roznych kombinacjach. Na koniec rozplatuja sznurki od flag (przezucajac je od zolnierza do zolnierza, niczym gimnastyczki sportowe wstazke) i rowniutko spuszczaja wszystkie flagi w okolicy przy szalenstwie widowni. Niezle.

Moim zdaniem nasi wygrali.
PS. A i zeby nie bylo watpliwosci - oni tak codziennie ;).

w krainie Sikhow

2009-07-17T16:59:00.012+02:00

No i dotarlismy do Pendzabu. Pociag o wszystkomowiacej nazwie 'Golden Temple' przywiozl nas do Amritsar, swietego miasta Sikhow, gdzie znajduje sie Zlota Swiatynia z orginalem Sri Guru Granth Sahib, czyli swietej ksiegi.

Podroz mielismy pelen luksus, bo jechalismy w klasie AirCondition Tier 2 (czyli po 2 kojki na sciane przedzialu). Czysta posciel, duzo miejsca i sasiedzi sprawdzajacy maile w trakcie podrozy.

Pendzab o poranku przywiatl nas dlugimi ryzowymi polami zalanymi woda. Wsie budzily sie do zycia, stada bawolow cierpliwie czekaly na swoja pierwsza tego dnia kapiel. W okolicach zamieszkanych przez ludzi, wzdluz trasy pociagu kucali bosonodzy chlopi opuszczajac spodnie i wypinajac zadki. Kazdy z nich uzbrojony w niezbedna przy tej czynnosi butelke wody ;).

Popoludnie spedzone na dziedzincu Golden Temple. Wiele opowiesci sie tu miesci. Swieta Ksiega (jej wersy sa caly czas czytane przez 'kaplanow'). Bunt Sikhow i zabojstwo Indiry Ghandi. Hinduizm i islam bedace komponentami wiary Sikhow. Turbany i dlugie brody. Przestrzeganie szeregu nakazow (by tu wejsc, trzeba byc boso, dokonac rytualnego obmycia stop, miec zakryta glowe - jak ktos nie ma czapki, to sprzedaja takie smieszne chustki).
Zwiedzamy rowniez sama swiatynie. Nie mozna robic zdjec. Kolejka ludzi skladajacych ofiary. W srodku cos na ksztalt oltarza, przykryta wieloma warstwami Swieta Ksiega. Obok spiewajacy jej wersety wierni. Po drugiej stronie ustawione kamery telewizji. Wracamy do hotelu, wlaczamy TV i jestesmy na powrot live w Golden Temple :)

Jestem

2009-07-16T08:24:00.005+02:00

Poniedzialek. Jestem. Wtorek. Jestem. Sroda. Jestem.
Zamiast szoku kulturowego - szok termiczny. Czekam na monsun (w Polsce juz pojawil sie kilkukrotnie), a tu raz tylko bylo zachmurzone niebo.
Pierwsze wrazenia: jejku, jak tu brzydko! Ale pachnie Indiami;) Po pierwszym posilku (we wtorek wieczorem), poczulam sie troche lepiej, a w srode juz cakiem bylam w Delhi zadomowiona. Jak najszybciej chcialabym gdzies stad uciec - zycie w stolicy jednak meczy;)
Dzis ruszamy na polnoc (dalej od zblizajacego sie monsunu) - do Amritsar (Pundzab)

Najwiekszy meczet w Indiach:

I niewierna, przebrana by nie draznic Allaha:

raport z wielkiego miasta ;)

2009-07-14T09:12:00.005+02:00

Powrot do Delhi. Jak zawsze przy wyjazdach na inne kontynenty to samo uczucie. Stolica, do ktorej przylatujesz, i ktora jako pierwsza 'produkuje' szok kulturowy, gdy do niej wracasz po miesiacu jawi sie jako miejsce znajome, oswojone, cywilizowane. Tak, tu czuje sie jak w domu ;).

Przyleciala Kasia, zaczynamy nowy etap podrozy.

(na zdjeciach: biuro rezerwacji biletow kolejowych, New Delhi Station)

raport z duzego miasta cz.2

2009-07-12T14:06:00.005+02:00

dzis na poczatek znow program obowiazkowy ;) - Amber Fort. 11km za Jaipur. Wlasciwie pojechalem tam tylko z powodu sloni, ktore tam 'roba' w biznesie turystycznym. turysta sobie zyczy, placi 570 Rs i na fortowe wzgorze wjezdza na sloniu. jak na indie przystalo.
problem tylko, ze te ciezko pracujace slonie zyja w koszmarnych warunkach. codziennie ida te 11km z jaipur asfaltem do roboty. na miejscu nie maja swoich szafek, prysznicow, ani nawet stolowki. podobno to ma sie zmienic, ale na razie nie ma zartow.

zatem do fortu (oczywiscie komunikacja publiczna, jak przystalo na lokalsa ;), bilet 7Rs). spokojne zwiedzanie/ ogladanie, bardziej turystow niz samego fortu. dominuja hindusi, ktorzy calymi rodzinami ogladaja zabytki swojej kultury. pomiedzy nimi placza sie pojedyncze bialasy.

schodzac z fortowego wzgorza zostawiam droge dla ludzi i ide droga dla sloni (takim mialem plan, ze droga dla sloni zaprowadzi mnie do sloni). no i udalo sie (nie ma jak genialny plan) - trafiam do sloniowej poczekalni, czyli miejsca, gdzie slonie czekaja na zjawienie sie turystow. tam sie troche rozgladam, troche rozpycham i juz po chwili pije czaj ze sloniowymi 'driverami' (jak sami siebie okreslaja). slucham opowiesci o ich ciezkim losie i niskich zarobkach. a przy okazji spoufalam sie ze sloniami. najbardziej z jednym o pieknym imieniu cziczej (czy cos takiego ;) ).
troche te slonie wygladaja jakby mialy chorobe sieroca. ruszaja glowa na lewo i prawo, machaja trabami. no i ich oczy o zupelnie pustym spojrzeniu. cziczej troche sie ozywia, gdy go drapie po trabie i w okolicach oka. mozna mu tez dac reke do possania, zabawne uczucie.
tak nam milo mija godzinka. w amber jeszcze mily lanczyk plus obowiazkowy czaj (wszystko za jedynie 15Rs) i autobus powrotny do domu.

kupilem bilet do delhi na 7.30am.

ps. trzymam kciuki za kubice, moze jakies punkty beda.

raport z duzego miasta

2009-07-11T14:57:00.005+02:00

Jestem w Jaipur. 3,5mln mieszkancow. To juz droga powrotna do delhi.
Dzis zajecia obowiazkowe - wizyta w City Palace, czyli kolejny palac maharadzy. najciekawsze byly dwie srebrne 'urny', kazda bagatela 4,5tys litrow. Jeden maharadza kazal je zrobic na poczatku XXwieku, gdy wybieral sie do Anglii, a potrzebowal przeciez zapas swietej wody z Gangesu. Podobno najwieksze srebrne przedmioty na swiecie.

A pozniej juz zrobilem sobie wolne. Dlugi spacer po starej czesci miasta. Przeglad targow i sklepow przemyslowych. Drobne zakupy.
Ide i ogladam: ulica kamieniarzy (wszyscy rzezbia zawziecie prawie identyczne posazki), ulica weglarzy, ulica wyplataczy trzcinowych mat, ulica szewcow, ulica krawcow, ulica naprawiaczy motycykli (straszny ruch, ledwie sie mozna przecisnac). wszyscy pracuja na ulicy, robiac sobie krotkie przerwy, by popatrzec na przechodzacych.

Wczesniej podroz pociagiem klasy 'sleeper', syf okrutny (troche jak w wiezieniu), ale punktualnie, milo, sympatycznie, trzy pietra prycz, spalem cala noc jak niemowle.

A do Bikaner do domu Vijaya rzeczywiscie przyjechala grupa z Polski. 25 osob z chorzowskiego liceum, 2 miesiace w Indiach. podrozuja tylko komunikacja publiczna. niewyobrazalne!
to oni: Peneplena

relacja fotograficzna z pustyni

2009-07-10T10:48:00.010+02:00

spedziwszy na pustyni dni...

2009-07-09T19:14:00.003+02:00

Spedziwszy na pustyni dni 4 (tak, myslalem o 40, ale czy Wy wiecie ile to kosztuje? ;), a po drugie, to kto bedzie te rewolucje robil?), wrocilem na lono cywilizacji, niczym syn jakis marnotrawny.

doswiadczenia pustynne chwilowo nieopisywalne. temperatura przekraczala 50C. naprawde. a i tak chce wracac.
zrozumialem Somalijczykow. wielblad to zwierze doskonale.

jutro ma przyjechac do domu, w ktorym mieszkam 25 Polakow. naprawde. podobno jakas szkolna wycieczka, 2 miesiace w Indiach. za moich czasow to sie nad jezioro jezdzilo. dzis ja jestem dziadkiem. milego.

Wyscig Pokoju Bikaner-Camel Farm -Bikaner

2009-07-05T17:11:00.008+02:00

Dzien zaczał sie milo i sympatycznie od okolopustynnych wypraw lokalnym autobusem (polubilem ten srodek lokomocji). Pojechalem do Kolayat (55km od Bikaner), gdzie jest kompleks światyń pieknie polozonych nad jeziorem. Miejsce rzeczywiscie urokliwe, jezioro otoczone domkami, swiatyniami i schodami dla pielgrzymow, ktorzy chca sie obmyc.
Podobno jedna z tych swiatyn jest poswiecona Brahmie (to ten bog-szef, co stworzyl swiat i zrobil sobie wolne), co jest nie lada rzadkoscia. Sam juz nie wiem, czy w niej bylem, bo wersje lokalnych byly sprzeczne.
Malutkie miasteczko z ulica targowa i stacja kolejowa. Nad jeziorem figury krow czego wczesniej jeszcze nie widzialem. No i mnostwo ptakow dookola.
Nad sama woda malutkie chatki (wielkosci duzej psiej budy). Tam siedza rozni swieci mezowie. Zajrzalem do jedej, zaprosili mnie na pogaduszki. Usiedlismy z mezami przed chatka, mezowie zapalili faje (w sobie znanej intencji), ja zapalilem z nimi (w intencji mojej). I druga faja. Po chwili jeden z mezow (tak na oko 55-60 lat) skoczyl do miasta (znaczy 50m dalej) i przyniosl po coli dla kazdego (znaczy nie coca-coli, tylko thumbs up!, czyli taka cola sprzed epoki coli, ale wlasnosc coca-cola company. tak, tu nic nie jest proste ;)). No i symboliczna faja. Potem czestowali mnie lodami (nie jadlem) i faja. Po jakimś czasie powiedzialem grzecznie thank you, odnalazlem swoj lokalny autobus i wrocilem do miasta ;).

Pol godziny przerwy, biore umowiony rower i wyruszam do slynnej Camel Farm. Niestety rower to raczej taki prezent dla Hindusa na ichniejsza pierwsza komunia. Siodelko szlo na majstra w lidze 'najbardziej niewygodnych siodelek w Azji Poludniowej'. I jeszcze nie bylo gospodarza, tylko 'one of his boys', ktory wytlumaczyl mi droge: 'prosto, w prawo, pozniej prosto i w prawo'. Nic to, ruszam niczym Stanislaw Krolak. Wysoko zawieszone slonce pustyni i +50C. (wody przezornie nie zabralem, by nie przeciazac bolidu). Z pompka w jednej rece odganiam sie od wioskowych psow i pustynnych szakali. Mijam kolejne wsie niesiony dopingiem licznie zgromadzonej publicznosci. Korzystam (choc to chyba nie do konca fair play) z pomocy podstawianych na trasie 'zajecy' - poczatkujacy lokalni zawodnicy na rozpedzonych rowerach biora mnie 'na kolo' i tak holuja do konca wsi. Mijam kolejne wozki ciagniete przez zwierzeta (krowy, wielblady, konie). Gdy ogarnia mnie zwatpienie, podtrzymuja mnie na duchu stewardzi wyscigu ('yes, yes, camel farm, yes, yes). W momencie, w ktorym obiecuje sobie, ze to albo ten budynek albo wracam, wylania sie Camel Farm.
National Research Centre on Camels to taki wzorcowy PGR, tylko, ze zamiast krow wielbady. Poogladalem sobie wszystko, wielblady czarne, bezowe i prawie biale, wielblady w ciazy, wielblady ogiery i male kamelki.
Odetchnalem i czas ruszac na drugi etap. Za zwyciestwo etapowe dostalem szklanke mleka wielbladzicy. Smaczne, choc troche tluste. Druga szklanke mleka przezornie wlalem do detki, ktora mialem przewieszona przez piers. Czas start.
Drugi etap obfitowal w liczne gorskie premie (wiekszosc z nich wygralem, na jednej wyprzedzim mnie wielbladzi wozek). Entuzjazm publicznosci nie oslabl, dolaczyli liczni widzowie na motorach, motocyklach i skuterach wyraznie zadowoleni, ze zostawiaja mnie w tyle. Pedaluje dzielnie z ustami zasypanymi piaskiem, przeganiajac spod kol szarancze wielkosci morskich swinek i przeciskajac sie pomiedzy rozpedzonymi ciezarowkami. Zar leje sie z nieba nieprzerwanie, nie pomaga nawet wielbladzie mleko.
Na koniec jescze kryterium uliczne w Bikaner i rozpedzony wpadam na podworko. Tutaj radosna wiesc - okazalo sie, ze wygralem caly wyscig. Zdobylem nagrode glowna - ufundowana przez firme KeyMate (jeszcze o niej uslyszycie) KUFEL ZIMNEGO KINGFISHERA!!!

Przez sport do kalectwa.
Jutro jade na pustynie, do czwartku mnie nie bedzie. Milego lata.

Twarze Rajasthanu

2009-07-04T16:21:00.009+02:00

Od czasu, gdy widzialem, ze tu przyjade, zaczalem sobie wyobrazac Rajasthan (albo Radzastan, jak kto woli). Okazalo sie, ze ten moj ma trzy twarze (wiem, to moze smiesznie wyglada - trzy twarze, ale tutaj niektorzy bogowie maja po piec - jedna obok drugiej).

Twarz pierwsza Rajasthan maharadzy. Bajecznie bogaci wladcy, zyjacy w niewyobrazalnym przepychu, toczacy miedzy soba nieustanne bitwy. Udala mi sie zobaczyc ten kraj w kolejnych muzeach (najwieksze wrazenie robi palac w Udaipur), nieprzebrzmiala swietnosc, dzielo czlowieka.
(Dzisiaj widzalem obrazek, zywcem wyjety z mej pamieci. Pamietacie te scene jak Tomek Wilmowski w palacu u maharadzy poskramia wzrokiem dwa lamparty? W muzeum w Bikaner widzialem tron maharadzy i stojace po bokach dwa wypchane lamparty. aha.)

Druga twarz Rajasthanu to ruiny fortow i murow obronnych poddajace sie dzialaniu czasu i przyrody. Opuszczone, rzadzone przez stada malp. Dzielo czlowieka, ktore nie wytrzymalo proby czasu. Dosadna probke tego mialem w Bundi (te wojny z malpami, to bylo cos ;) ).

I trzeci Rajasthan - pustynia Thar. Czesciowo juz jej doswiadczylem, przejechalem kilkaset pustynnych kilometrow autobusem. Widzialem swobodnie pasace sie wielblody i ludzi wysiadajacych z autobusu, w miejscach, gdzie po horyzont nie bylo nic. Ale pustynia jeszcze przede mna. Przyroda, ktora pozwala czlowiekowi przetrwac.

No i tysiace twarzy spotkanych po drodze ludzi.

ps. to zdjecie na poczatku tekstu - palace maharadzow maja czesto okna wypelnione roznokolorowymi szybkami. zupelnie roznie przez nie swiat wyglada :).

basen

2009-07-03T08:38:00.007+02:00

Na rozne sposoby wybieram sobie hotele. Tym razem nie mialem watpliwosci. Jeden z tanich hoteli ma basen!!! I nawet mi nie przeszkadzalo, ze jest poza centrum (co na warunki Jaisalmer oznacza odleglosc 200m od bramy fortu). Dzwonie do nich z dworca, ok, pokoje maja od 200Rs, przyjada po mnie samochodem. Milo (rzecz jasna chodzi o to, bym im gdzies nie wsiaknal po drodze). Przyjezdza wielki terenowy Tata i przewozi mnie kilkaset metrow do hotelu. Ogladam pokoje, negocjuje cene. 250Rs. OK, pokazcie basen. Jest maly (tak 8 metrow dlugi), wylozony niebieskimi kafelkami. Tylko woda jakby nie bardzo. Pan na to, ze wlasnie zaczynaja filtrowac, za 2h bedzie gotowe. Dobrze, ide sie zdrzemnac do pokoju. Jest kablowka, jest OK. Po dwoch godzinach schodze na dol - basen bez zmian.
Chlopak z recepcji tlumaczy, ze teraz trzeba paszport i check-in zrobic. Tlumacze mu grzeczniem, ze check-in to i owszem, ale jak zobacze filtrujaca sie wode. Dobra, chwile marudzi i uruchamia procedure, rzeczywiscie cos zaczyna bomblowac.
Ide sie przejsc po miescie. Zaliczam fort z widokiem na pustynie Thar i Pakistan, kolacje we 'wloskiej' restauracji (makaron jako mila odmiana po 3 tygodniach) i wracam do hotelu.
Na recepcji znajomy chlopak. Pytam jak basen. 'Pool is green' odpowiada z duma. No to po kumplowki i do basenu.
W miedzyczasie zrobilo sie ciemno. Oczywiscie poza mna nikogo tu nie ma. Woda ma chyba z 50C, plywam w ta i z powrotem. Po chwili orientuje sie, ze oprocz mnie z basenu korzystaja jeszcze nietoperze. Duze i male, podlatuja do tafli wody wokol mnie i plusk-plusk pija pyszna, ciepla woda. I to wszystko posrodku pustyni ;).
Rano nie jest juz tak pieknie. Zamiast miekkolatajacych nietoperzy nadciagaja golebie i inne ptaszyska. Pija wode szybko i lapczywie, natychmiast uciekajac na okoliczne drzewa.

India sucks

2009-07-01T17:20:00.006+02:00

Bylem juz w niejednym kraju 'innego obszaru kulturowego'. Bylem juz w krajach o wiele biedniejszych niz Indie. Jestem socjologiem / moge byc antropologiem, wiem, ze inne kultury maja swoja wlasna racjonalnosc, a zadaniem naszym - podrozujacych jest ja odkryc i zrozumiec.

Ale takiego syfu jak w Indiach nie widzialem nigdzie na swiecie.

Smrod. Ja wiem, ze te krowy tu musza byc. Ale niech ktos choc troche po nich posprzada. Narzekalem w Buenos Aires, ze duzo psow i wszedzie sraja. Tu jest tyle krow, co tam psow. Ale co tam krowy. Jedziemy nocnym autobusem. Przystanek, miejscowy nocny 'targ' dla podroznych. Napoje, jedzenie, dobiazgi rozne. Jak wszedzie na swiecie. Jak w Boliwi, Ugandzie, Gwatemali. Co robia indyjscy mezczyzni po wyjsciu z autobusu? Mezczyzni po wyjsciu z autobusu robia 3 kroki (trzy!!!) i zaczynaja sikac. Srodek miasta, plac targowy. Tego jeszcze nie widialem.

Huk. Indyjskie miasta wrzeszcza, wyja, hucza. Kanonada klaskonow samochodowo-motocyklawych, wrzaski ludzi, telewizory i radia sprawdzaja swoje mozliwosci (ktore glosniej zagra nam ladny przeboj z bolywood. Co robi 5 mlodych chlopcow w muzeum, w malym kamiennym pokoju? Gwizdza na palcach, ktory glosniej.

Smieci. Oni sie z tego nie wygrzebia do konca zycia. Do konca swoich wszystkich zyc. Gdzie jest smietnik? Na ulicy. Pytam, gdzie moge wyrzucic smieci. "ja to zrobie' odpowiada gospodyni dosc dostatniego domu/hotelu, w ktorym spalem i wyrzuca wszystko przez okno na ulice. Pewnie poki to byly smieci organiczne, to jakos sobie radzieli (troche bardziej smierdzialo). Ale gdy wkroczyla chemia i plastiki - to maja przerabane. Do konca zycia sie z tego nie wygrzebia (chociaz widzialem swinie (swinie wygladaja tu jak nasze dziki), ktora jadla plastikowe kubki od herbaty. Obserwowalem ja ze 20 minut, jadla tylko to. Ewolucja nie pozwoli nam zginac).

Brod. Do tego sie juz przyzwyczailem. Nawet elegancko ubrany czlowiek jest jakis 'przykurzony'. Mieszkam wlasnie w hotelu, ktory jest odnawiany przed sezonem. Wymalowane sciany, piekne wzorki, obrazki. Na tej samej sciane swiezo przykrecona (juz po malowaniu) swietlowka bez oprawy 'kapiaca' czarnym brudem. Wentylator (chyba od mielenia brudnego powietrza) ma czarne tluste koncowki. I tak jest wszedzie.

Serdecznosc. Wszyscy mili i usmiechnieci, zaczepiaja cie co mniej wiecej 10 krokow. Hallo, good afternoon sir, excuse me, what country... Oczywiscie wiekszosc chce ci cos sprzedac lub zaoferowac swoje uslugi, ale niektorzy chca po prostu pogadac, zrobic sobie z toba zdjecie lub razem posiedziec. 10 krokow i juz. 10 krokow i juz.

No dobra, tak naprawde jest fajnie i juz sie do tego wszystkiego przyzwyczailem ;).

ceny

2009-07-01T16:48:00.005+02:00

Poganiany przez Lukasza, napisze slow kilka o cenach.

Dla orientacji: 1 USD = 48Rs (rupii) w Delhi lub okolo 46 Rs na prowincji.
Ja przyjalem sobie budzet dzienny na cala podroz rowny: 1000Rs (20USD. I jak do tej pory to sie sprawdza. Co przyoszczedzilem, to wydalem na prezenty i 1000Rs dziennie caly czas OK.
Na co wydaje pieniadze?

Mieszkanie: jednoosobowy pokoj bez A/C (z obowiazkowym wentylatorem) w tanim hotelu (ale najczesciej z wlasna lazienka) to 200-300 Rs. Oczywiscie mozna bez problemu drozej, mozna tez taniej (widzialem pokoje za 100-150Rs). No i taniej wychodzi dla dwoch osob, bo ja spie tak naprawde w double rooms tylko, ze sam.

Transport: pociagi (bardzo przyzwoite warunki, duzo zachodu z kupnem biletow) lub autobusy (troche niebezpieczne, ale strasznie ich duzo i bilety od reki). Standardowy przejazd miedzy miastami turystycznymi Rajasthanu (okolo 250km) to 120-200 Rs (zaleznie od klasy pojazdu).

Posilki: obiad 100-120 Rs (danie glowne okolo 50-70 Rs, reszta to napoje i takie tam) - to ceny w tej klasie restauracji, co hotele w ktrorych spie. Sniadania 80-100Rs.
Mozna jesc 'na miescie' wtedy: przekaska ok. 10Rs, 'danie glowne' ok. 20Rs.

Inne: najwazniejsza jest woda. caly czas chodze z butelka, jak jej nie mam, to zaraz ktos chce mi sprzedac. 1l wody = 10Rs. (kupuje srednio 6-8 l dziennie). butelka coli mala 15Rs (inne wynalazki podobnie). Piwo drogie. Tanie restauracje nie maja licencji, ale najczesciej mozna kupic Kingfishera 'pod stolem' cena ok. 100Rs (najczesiej mowia 120, ale godza sie na 100). Jak masz szczescie i znajdziejsz 'English wine and beer shop' to mozesz kupic piwko za 60Rs, a cwiartke miejscowej whisky za 80-120Rs.
A i jeszcze oplaty za zwiedzanie zabytkow (fortow i roznych tam takich) to potrafi byc 250 -300 Rs + czasami oplaty za aparat.

No i w zasadzie nic wiecej nie kupuje. Prezenty i tyle ;)

Jodhpur

2009-07-01T10:00:00.013+02:00

Jutro rano stad wyjezdzam. Wczoraj zwiedzanie fortu, slynnego Mehrangarh, punkt obowiazkowy dla kazdego turysty. No to zbieram sie wczesnym popoludniem i ide pod te gore bez konca. Nim tam dochodze jest 4.15 pm. Kupuje bilet (250Rs) i pani pyta czy chce audio-guide (czyli takie pudelko ze sluchawkami). No dobra, chce, ale musze oddac przed 5.00pm, bo zamykaja okienko. Jako kaucja paszport (ja im dam paszport;) ) albo 40 usd. A fort wielki niemozebnie. Ale w sluchawkach ciekawe historie i muzyczka, wiec ide do knajpy na sprita, a pozniej ruszam prawie biegiem. Po drodze jeszcze spotykam moich Francuzow i spokojnie 4.50 oddaje pudelko (fast run powiedziala pani w okienku). Warto bylo jednak tego posluchac, byl np. wywiad z aktulanym maharadza Jodhpur, albo ladne wytlumaczenie systemu kastowego.

W forcie jest tez pamiatka ostatniego sati (samospalenia kobiet po smierci wladcy) w dynastii maharadzow Jodhpur. 1843 rok.

A pozniej ide na mury fortu, znajduje cien i siedze tam spokojne 1,5 h.

Wracajac wchodze na obiad do jednego z domow po drodze. Jeszcze w drodze do fortu, koles zlapal mnie na kase. A dokladniej na PLN. Jak tylko uslyszal, ze jestem z Polski natychmiast wyciagnal album z banknotami i pokazal mi zlotowki. Pozniej jeszcze rekomendacje Polakow jak to smacznie u niego w kuchni. No i argument ostateczny 'cold kingfisher' ;)

Siedze wiec i jem na dachu samczna Rajasthan thali, a tu powoli sie rozwiewa. Fort jest na wzgorzu, na ktore rowniez wspinaja sie kolejne tarasy domow. I nagle powietrze wokol mnie wypelnilo sie latawcami ;). Male, bardzo proste w konstrukcji, z krotkimi ogonami. Okazuje sie ze to zabawa tylko dla chlopcow. Kajtuja zawziecie, dlugie linki na duzych rolkach. Jeden obsluguje latawiec, drugi rozwija linke. Wszyscy na dachach, na roznych poziomach wzgorza.

Impreza taka, ze az malpy przyszly popatrzec. Usiadly rzadkiem na murku i patrza w niebo. (powieniem dopisac "ze zdumieniem", ale bez przesady ;) )
href="http://4.bp.blogspot.com/_gAELCn--D0c/Skt8lHOmoOI/AAAAAAAAAQk/c9KMc8eqJNws1600-h/latawiec.jpg">

Droga do Jodhpur

2009-06-30T09:26:00.010+02:00

Plan byl prosty. Nastepny 'postoj' to Jodhpur. Po drodze chcialem zobaczyc jeszcze swiatynie dzinistow w Ranakpur. Dojazd lokalnym autobusem.
No i dzien wczesniej podekscytowana 'mama' hinduskiej rodziny, mowi, ze wlasnie jedza u niej kolacje Francuzi, ktorzy planuja taka sama trasa. Taksowka. OK, pogadalem z nimi chwile, malzenstwo (ona Hinduska on Francuz) i jeszcze Boris wielki jak 3 Hindusow. Chwila rozmowy po francusku, moge jechac z nimi. Jak dzielimy koszty? Nie ma sprawy, koszty oplaca firma kolesia (jakies IT z Francji). To ja stawiam drinki ;)

Rano przyjezdzaja po mnie taryfa. Kierowca w bialej liberii ze zlotymi guzikami, na aucie napisy, ze super swiss class deluxe. Pakujemy sie (troche ciasno, Boris naprawde jest wielki), szofer wlacza klime i jedziemy. Jak juz troche ochlonalem, to zorientowalem sie, ze nasz super delux swiss class car to - dacia logan ;). No, ale klima to klima.

Po drodze odwiedzamy jeszcze Fort Kumbalgarh z murami tak szerokimi, ze "8 koni moglo isc piers w piers".

Ranakpur. Zbudowana w XV wieku z bialego marmuru swiatynia dzinistow. Nie mozna wnosic do srodka zadnych plynow, telefonow komorkowych i wielu innych rzeczy. za to wstep bezplatny. Mozna fotografowac rzezby, nie wolno postaci bogow/mistrzow.
1444 kolumny naprawde robia wrazenie. W srodku lekki polmrok i chlod. Kilka zaledwie osob i straznicy, ktorzy pilnuja, by nie zlamac obowiazujacych tu regul. Kolumny gesto rzezbione, nie ma dwoch identycznych. Mozna posiedziec i zastanowic sie nad losami swiata ;).

czasami warto nieco ominac zakazy ;)

to jedyne miejsce w okolicy, gdzie kruk moze pogadac z wiewiorka.

Jedziemy do Jodhpur od czasu do czasu 'wyrzucani' z drogi przez ciezarowki.

Gods Carrier!

2009-06-30T08:33:00.010+02:00

No dobra, po wczorajszym calodziennym podrozowaniu samchodem po Radzastanie, moge cos napisac o ruchu drogowym. Tym bardziej, ze siedze bezpieczny w kafejce internetowej w Jadhopur.

Ruch uliczny w miastach: pierwsze wrazenie to absolutny chaos. Samochody, motory, riksze, motoriksze, rowery, piesi kazdy w swoim kierunku i celu. Jesli do tego wmiesza sie krowa, koza, wielblad albo nie dajcie bogowie ;) slon, to mamy kompletny obraz 'ruchu drogowego'. Najwazniejszy jest glosny klakson. Naprawde glosny. Wszyscy mijaja sie 'na styk', jesli ustepuja sobie miesca, to tak, ze polski kierowca nigdy by w te przestrzen nie wjechal.
W Indiach jest w zasadzie ruch lewostronny, pozostalosc po kolonizatorach. Jedziemy motoriksza (taki trojkolowy wozek z buda dla pasazera), wyjezdzamy z malej, kretej, podporzadkowanej drogi i skrecamy w prawo (czyli ten 'trudniejszy' skret). Co robi kierowca? Nie rozgladajac sie zupelnie skreca jak u nas na prawoskrecie, jedzie jakis czas pod prad, slalomem w tlumie podobnych riksz i motorow. W odpowiednim momencie spokojnie zjezdza na lewy pas ;).

Poza miastami jest jeszcze weselej. Tu rzadza wielkie ciezarowki, pieknie wymalowane, kazda z napisem 'Gods Carrier" (pozostalosc po 'Goods Carrier'). Wszystkie jak jedna wygladaja jakby mialy 40 lat. Szoferzy w swoich ciezarowkach sa panami szosy. Wyprzedzaja wtedy, kiedy akurat postanowia. Dobrze jesli dadza znak klaksonem. Co wtedy robia inne pojazdy (np. samochody osobowe)? Spokojnie zwalniaja i zjezdzaja na pobocze. Tak bezpieczniej. Drogi pomiedzy malymi miejscowosciami to pas asfaltu szeroki na mniej wiecej 2m. Okazuje sie, ze to spokojnie wystarcza. Byle nie bylo 'rowow przydroznych' ;). Jechalismy tez kawalek autostrada czy inna czteropasmowka. Przyjazna, szeroka trasa. Tylko od czasu do czasu jakis motor albo riksza jedzie pod prad. Oczywiscie najszybszym pasem. Trzeba go spokojnie ominac i jechac dalej.
Gods carrier.

ps. znalazlem taki filmik, choc moim zdaniem to wersja soft. nie wiedziec czemu brakuje to krow, koni i wielbladow. u mnie sa ;)
ruch drogowy

Radjasthan2

2009-06-28T16:40:00.010+02:00

prosze

Jak to w rodzinie ;)

2009-06-28T15:11:00.011+02:00

No i mieszkam sobie u hinduskiej rodziny. Dziadkowie, matka z dwojka dzieci, ojciec wpadajacy 'od czasu do czasu' i ja. Czasami wujkowie podrzuca jeszcze dwojke.

Zapomniane wczesniej zdjecie 'bondowskiego' hotelu.

Spedzam dzien wloczac sie po Udaipur (ta czesc dla turystow wcale nie taka duza), albo siedzac z gospodarzami 'w kuchni' (czyli pierwszym pomieszczeniu domu, takim bardziej living roomie, ale mi to sie kojarzy z kuchnia) i gapie sie przez otwarte drzwi na ulice.
Wczoraj wieczorem poszlismy cos zjesc 'na miescie'. Pojechalismy do parku z olbrzymia fontanna (w dzielnicy 'tylko dla hindusow' - zupelny brak turystow). Tak, klasa srednia zyje sobie nie najgorzej. Osmioosobowe lodki w ksztalcie kaczek i labedzi plywaja wypelnione ludzimi wokol fontanny. Sidzimy na trawie, jemy przekaski sprzedawane przez powaznie kroczacych handlarzy. Troche jestem sensacja, ale tylko troche. Robi sie ciemno, idziemy cos zjesc.

Dlugi rzad bud i budek, w kazdym serwuja 2-3 rodzaje specjalow. Oczywiscie 'kazdy normalny Europejczyk' padlby trupem na sam widok warunkow sanitarnych. Odgarniamy troche smieci spod nog, siadamy na plastikowych krzeselkach, a gospodyni idzie po pierwsze dania. Wyglodzone dzieci (spedzily sporo czasu na slizgawkach) rzucaja sie na jedzenie.
[musialem chwilowo przerwac, bo sie hindus z knajpy zarykiwal z filmiku na youtube. zarykiwal sie od godziny, ale tym razem wydawalo mi sie, ze rozumiem z czego ;)
link ]

no to jemy i probujemy (o kuchni hinduskiej w oddzielnym poscie). najbardziej podobaly mi sie 'paczki': okragle, troche mniejsze od naszych. to byl rarytas, bo wszycy na nie czekali. jak przyszlo co do czego, trzeba sie przepchac i zalapac na mala miseczka. zawsze jest ich tylko piec. kolej je podsmaza, po czym wrzuca do wielkiego gara, z ktorego wyjmuje po jednym i wrzuca kazdemu do miseczki. okazuje sie, ze to nie paczki, a bardziej 'chrusciki', czyli, ze sa puste w srodku. 'kucharz' zanurzajac reke w wielkim garze, robi paznokciem dziure w ciastku i nabiera do srodka pikantnego sosu z grochem. na koniec przysluguje jeszcze sos do miseczki. pyszne?
zwienczeniem wieczoru mialy byc lody (lod zeskrobany z wielkich blokow + ugnieciony w dloniach wokol patyczka + polany 2-3 rodzajami gestych syropow + duza lyzka smietany + oczywiscie sporo cukru). gospodyni byla niepocieszona, kiedy odmowilem, twierdzac, ze tez mamy takie w Polsce ;).

i jeszcze tylko szalony powrot ryksza do domu. czworka dzieci w bagazniku, robila cwiczenia przed wielkim festiwalem. polegalo to na tym, ze przez 40 min krzyczaly, ktory glosniej. przez 40min. naprawde.

bylo juz po 2200, poszedlem jeszcze sprawidzic internet. knajpa pod domem byla zamknieta. zagadalem kolesi w sklepie obok. pili whisky. kazdy swoja cwiartke. od slowa do slowa przysiadlem sie do nich ;). pilem w fajnym glinianym naczynku. rozmawialismy o tym, co lubie najbardziej - czyli, ze gdzies na swiecie ludzie zyja inaczej i oni tez moga. po kulturalnych dwoch kolejkach grzeczne spac. szok nie minal mi do dzis. to bylo pierwszych 3 hindusow, ktorzy w ciagu 2 tygodni pobytu tutaj nie chcieli mi nic sprzedac, polecic czy inaczej 'pomoc'.
whisky zobowiazuje.

tradycja jogi

2009-06-28T14:09:00.003+02:00

"Dhir Chandra od dzieciństwa pragnął doskonałości. Wydawało mi się, że gwałt to rzecz haniebna, chciał mówić prawdę, chciał byc uczciwy i czysty.
Wędrował po górach i lasach, aż spotkał mędrca, który mu wyjaśnił, że jego pragnienie to pierwsze stadium jogi. Jeśli chcesz być doskonały - usłyszał - musisz przestrzegać nakazów zgodnych z tymi pragnieniami. Nie wolno ci stosować przemocy, nie wolno kłamać. Masz się wystrzegać pożądliwości. Jeśli chcesz być jeszcze doskonalszy - musisz opanować 8 400 000 figur cielesnych, spośród których 84000 to postawy zasadnicze. Dominuje wśród nich 8 400. Zacznij od siadania w pozycji lotosu".
Krzysztof Mroziewicz "Ucieczka do Indii" (s.24)

Udaipur - Queen Cafe

2009-06-26T15:41:00.004+02:00

W Udaipur jestem wlasnie ;). Troche tu chlodniej niz w Bundii.
Jechalem nocnym autobusem, kupilem miejsce sleeper. Niezle bylo, pol autobusu za kierowca fotele (duzo miejsca i rozkladane), pol po lewej stronie kajuty ;). Otwarte okno, odgrodzony od reszty autobusu, pelna kulturka. Troche 'lepko' bylo, ale od czego superkocyk SwissAir ;). No i niestety przez cala droge kurs ostrym bajdewindem. Stan morza 5-6. Znaczy niezle trzeslo.

Mieszkam w Queen Cafe - to wlasciwie nie hotel, a prywatny dom, na ostatnim pietrze wynajmuja dwa pokoje. Oczywiscie nikogo nie ma, bo jest poza sezonem. Gospodarze mili, sympatyczni, kontaktowi. (obrazek z dzisiejszego poranka: dziadkowie ok. 70tki, on gleboikim, teatralnym glosem czyta ksiazke (w hindii rzecz jasna), ona siedzi i slucha ze lzami w oczach. Pewnie im sie nie powiodlo (w tej ksiazce znaczy) ;).
A i genialna kuchnia - miejsce slynie z tego, ze organizuje kursy gotowania. Zaraz ide na obiad :)

Udaipur - miejsce slynne z ogromnego palacu (to na jutro), pieknego jeziora w srodku miasta (niestety jezioro zachorowalo na to samo, co jeziora w Bundii - wyschlo) i Palace Lake Hotel. Jaki to cud ten hotel (2. pod wzgledem standardu w calej Azji ;) ) opowiadal mi wczoraj przez pol godziny na przystanku jeden nowozeniec z Udaipur. Zapytalem czy moze tam sie wybiera na miesiac miodowy - usmial sie tylko.
A hotel chyba rzeczywiscie kazdy z nas zna - to ten, gdzie dzieje sie akcja Jamesa Bonda - Octopussy. I ten cienias Moore motorowkami i takie tam, a ja dzisiaj bez wysilku po dnie jeziora ;)

deszcz!!!

2009-06-25T15:38:00.002+02:00

no moze deszczyk zaledwie ;). spadl wreszcie w bundi.
popadalo leniwie 20-30 minut. troche kurzu splukalo.
a po deszczu, jak to po deszczu - zrobilo sie jeszcze bardziej goraco i parno.

Indie to dziwny kraj.

w drodze

2009-06-24T16:25:00.009+02:00

czas ruszac w droge. :)
coraz bardziej mi sie tu w Bundi podoba. dzis witalem dzien szklaneczka (szklaneczka, hmm, raczej plastikowym kubeczkiem) czaju z widokiem na pokryte liliami jezioro (to nie wyschlo) i dawna rezydencje Kiplinga. milo.
Bundi calkowicie wypelnia moje wyobrazenie o Indiach. Gorujacy nad miastem, mocno zniszczony, ale wciaz potezny fort w ktorym dzis kroluja stada malp. XVIII wieczne miasteczko, wypelnione przez pracujacych na ulicy rzemieslnikow i ponad 200 swiatyn. Studnie, baseny o kamiennych stopniach, slonie (posazki znaczy). Pelen ludzi i zapachow terg warzywny. Tak wyobrazalem sobie Indie. A jednoczesnie jest przed sezonem, turystow w zasadzie brak, ludzie mili i goscinni.

Po co jechac dalej? Nie lepiej zostac na moim parapecie z widokiem na swiatynie posrodku jeziora i pasace sie bawoly?
Jedynym usprawiedliwieniem dalszej wedrowki jest ulubione zdanie wypowiedziane przez Amundsena "To wielka rzecz byc znowu w drodze"

W restauracji znalazlem superksiazke. The White Tiger. Lektura obowiazkowa dla kazdego, kto chce cos wiedziec o spoleczenstwie Indii. Rewelacyjny tekst w kunsztownej formie. Probka poczucia humoru (i jednoczesnie przekonujaca metafora pokazujaca spoleczenstwo hinduskie) pana Aravinda Adiga:
I (...) should start off by kissing some god's arse. Which god's arse, though? There are so many choices.
See, the Muslims have one god.
The Christians have three gods.
And we Hindus have 36 000 000 gods.
Making a grand total of 36 000 004 divine arses for me to choose from."

Choc najciekawszy jest podzial spoleczenstwa / swiata Indii na the Light i the Darkness. CHodze teraz jak przystalo na socjologa i wypatruje w ludziach tego darknessu.

Ze spraw bierzacych ;)
1. bylem dzis na wycieczce z moim nowym kumplem i jego nowa honda po okolicach bundii. zwiedzalismy swiatynie sivy i okoliczne wsie. spotkalismy malpy czarnoglowe, ktore sa ok. w przeciwienstwie do tych czerwonych, co okradaja ludzi (rude to falszywe). benzyna w Indiach kosztuje prawie dolara za litr!!!

2. napadlo mnie dzis wesele na ulicy (a dokladniej w parku, gdzie szukalem spokoju). ogluchnac mozna.

3. dzis pierwszy dzien, kiedy zywie sie 'na ulicy'. wszyscy czekamy na skutki ;)

o dziewczynkach w Indiach

2009-06-24T01:39:00.000+02:00

"Przynależność do płci pięknej nie jest na indyjskim subkontynencie żadnym przywilejem
Hindusi nie chcą mieć córek. Aby uniknąć żeńskiego potomka, wielu rodziców decyduje się na aborcję. Rezultat: w niektórych stanach Indii zaczyna brakować kobiet.
"Dziewczynki stały się w Indiach zagrożonym gatunkiem" – stwierdziła kilka dni temu indyjska minister ds. kobiet i dzieci Renuka Chowdhury. Przynależność do płci pięknej nie jest na indyjskim subkontynencie żadnym przywilejem. W niektórych stanach na północnym zachodzie kraju na dziesięciu chłopców przypada zaledwie osiem dziewczynek. Przyczyną tej sytuacji są selektywne aborcje, które – według pani minister – w ciągu ostatnich dwudziestu lat uniemożliwiły przyjście na świat 10 milionom dziewczynek. Stosowanie tej praktyki zamiast zmniejszać się, staje się coraz częstsze, zwłaszcza wśród zamożnej ludności mającej łatwy dostęp do badań prenatalnych (choć zgodnie z prawem usunięcie ciąży ze względu na płeć dziecka jest przestępstwem). Głównym motywem selektywnego płodobójstwa jest ciężar finansowy, jaki stanowi dla rodziny zapewnienie każdej córce posagu (złoto, pieniądze w gotówce, prezenty dla rodziny narzeczonego, co może kosztować nawet 6000 euro).
Indie (podobnie jak Pakistan i Bangladesz) są jednym z niewielu krajów świata, gdzie mężatki żyją w zdrowiu krócej niż ich mężowie. I nie szkodzi, że te trzy państwa wyróżniły się na arenie międzynarodowej powierzając najważniejsze funkcje polityczne kobietom, niekiedy nawet wyprzedzając pod tym względem Zachód. Teraz przynajmniej hinduska wdowa nie rzuca się już, jak kiedyś, na stos pogrzebowy męża. Ale według bezwzględnej statystki żyje ona zaledwie kilka miesięcy dłużej niż jej małżonek.
Az mi sie skora jezy na sama mysla o takich praktykach. Wiedzialam o tym, gdyz nasluchalam sie podobnych historii bedac jeszcze w Indiach. Chyba tez o tym pisalam na blogu z tamtego okresu. Nabiera to dla mnie innego wymiaru szczegolnie teraz kiedy sama spodziewam sie dziecka, na dodatek dziewczynki."
cytuje za "hub edi.blox.pl"

na wschodzie bez zmian

2009-06-23T16:00:00.007+02:00

czyli kolejny dzien w Bundii. rutyna.
rano dobre sniadanie w knajpie nr 1. poniewaz jestem aktualnie jednym z 3 turystow w bundi staram sie sprawiedliwie dystrybuowac kapital przywiezony z bogatej polnocy. spie w jednym hotelu, sniadania jem w drugim, a kolacje w trzecim. czasami, tak jak dzisiaj, nie jem kolacji tylko kupuje superslodkie i supertluste lassi. poza tym owoce z targu (dzisiaj sliwki) i nieprzebrane ilosci wody wody wody. wczoraj wprawdzie wypilem wreszcie piwko - Kingfishera, ale to lekkie przegiecie, by butelka piwa kosztowala prawie tyle, co nocleg.

dobrze poszukac, to i kawalki zielone sie znajda.

wczoraj byla mango-uczta :) sa owoce, ktore nigdy nie beda soba, jezeli nie dojrzewaly w sloncu tropikow. jeszcze do niedawna wydawalo mi sie to swietokradztwem, ale dzis musze powiedziec "mango z indii sa jak melony z uzbekistanu". nie jadles nigdy mango, poki nie sprobowales tych z hinduskiego targu. najlepiej przechowywanych w temperaturze +45C. smak - slodycz docierajaca do swych granic, ocierajaca sie o smak/zapach sztucznosci/plastiku/chemii. i okolice pestki, gdzie owoc zmienia zupelnie smak, stajac sie ozywczo kwasny. jedzenie mango musi byc grzechem. tak dobre , ze az nienaturalne.

no i o te mango, a dokladniej pozostalosci po uczcie rano prawdziwa awantura. obudzilem sie i otworzylem drzwi, by troche przewietrzyc. polozylem na chwile przy oknie i zamknalem oczy. to wystarczylo. otwieram oczy a w moim pokoju - buszuja malpy. jedna porwala woreczek z resztkami mango, druga spokojnie i systematyczne przeszukuje moj plecak. dorwala sie do woreczka gdzie mialem ostatni baton musli z Polski na czarna godzine. dogonilem je na tarasie. wiedzialem, ze walka nie ma szans, rozpoczalem negocjacje. sukces polowiczny - udalo mi sie odzyskac kawe i puste woreczki. malpy gora.
je malpa batona -> foto.

łot kantri? bundi.

2009-06-22T13:53:00.006+02:00

no dobra, zostaje tu. wprawdzie deszczu ciagle brak, ale zaczal wiac wiatr. da sie wytrzymac.
na jutro planuje wycieczke rowerem nad jezioro. poki co namierzylem targ warzywny i dzisiaj uczta z mango (kilo za 30Rs). testuje kolejne sposoby na przezycie w tej temperaturze. dobrym rozwiazaniem jest prysznic kilka razy dziennie. najlepsze sa te poranne, bo nawet chlodne. po poludniu woda zaczyn parzyc ;). po prysznicu warto postac mokrym w przeciagu. przez moment wydaje sie czlowiekowi, ze mu chlodno.

snie o lodowce pelnej piwa. nawet widzialem, gdzie sie kupuje lodowki. nie widzialem jeszcze sklepu z piwem. ale od czego sa knajpy.
chwilowo malpy sie uspokoily (takie doniesienie z frontu).

obserwowalem dzisiaj bawoly i krowy pasace sie razem na dnie jeziora. bawoly to jednak dzikie zwierzeta (nawet jesli chwilowo udomowione). co chwile podnosza glowy, strzyga uszami, wesza. a krowy, jak to krowy. jedza i jedza. a i tak skoncza podobnie. przesadzaja te bawoly z ostroznoscia.

aaa, o co chodzi z tytulem posta? dzieci mnie tu napastuja ze swoim zelaznym zestawem pytan. łot kantri? jor nejm? łan pen? łan rupia? a jesli im odpowiadac symetrycznie, to na haslo łot kantri? reaguja: bundi.

Bundi

2009-06-21T15:22:00.009+02:00

Mala, malownicza miejscowosc w Rajastanie. Wieksza czesc miasta to budynki zbudowane w XVIII wieku. Dookola miasteczka, na okalajacych je wzgorzach rozciagaja sie mury obronnego fortu. Pomiedzy tymi murami palac z pieknie zachowanymi freskami. Widok imponujacy.
W samym miasteczku smrod umiarkowany, da sie wytrzymac nawet wobec braku deszczu. Wszyscy tu przygotowuja sie do sezonu turystycznego - jestem w tej chwili jednym z nielicznych turystow w miescie. W hotelach pustki, ceny superniskie, wszyscy sa mili dla turysty ;). Spie w hotelu "Lake view guest house" w duzym pokoju z widokiem na jezioro, za jedyne 4usd. Wprawdzie jezioro aktualnie wyschlo, ale na zdjeciach robi przyjemne wrazenie ;)
Tanio, zabytki i przyjazni ludzie -> znaczy zostane tu jakis czas.

Aaa, jeszcze jedna wazna rzecz - wszystkie 'roof restaurants' sa chwilowo nieczynne. Jak mowia miejscowi 'monkey problem'. ;) A malp tu rzeczywiscie nie brakuje, mialem juz z nimi piewrsze starcia.

a dla tych, co nie wierza, ze nie jest lekko - prosze bardzo:
prognoza

kobiety w Indiach

2009-06-20T19:21:00.003+02:00

Dużo się robi w Indiach na rzecz polityki równouprawnienia kobiet. OD lat istnieje tam m.in parytetowy system ich reprezentacji we władzach lokalnych, stanowych i ogólnokrajowych oraz zwiększanie dostępu do edukacji etc.
Dopiero konstytucja z 1947r zagwarantowała kobietom prawo do głosu, a w 2007 roku powstała w Indiach pierwsza partia kobiet.
W 2007 roku pani Pratibha Patil została prezydentka kraju (pierwszą w historii Indii kobietą prezydentem), a 3. czerwca 2009 Meira Kumar została jednomyślnie wybrana na przewodniczącą indyjskiej Izby Ludowej (niższej izby parlamentu).

Oczywiście najbardziej znana indyjska polityczka to Indira Gandhi - pierwsza premier w historii Indii (w 1966 roku!).

W polityce nas wyprzedzają pod względem równouprawnienia płci, ale pod względem emancypacji społecznej, to jest jeszcze wiele do zrobienia - kobiety są w tych miejscach, w których hierarchia jest mniejsza. Działają w tych obszarach, gdzie liczą się przede wszystkim kompetencje, a nie stereotypy i tradycyjne relacje kastowe (zob. wywiad z Ruth Manorama - przewodnicząca i twórczynią organizacji walczących o prawa kobiet z kasty niedotykalnych w Indiach).

w oczekiwaniu na monsun

2009-06-19T17:43:00.004+02:00

wszystko zamarlo. lub umarlo juz wczesniej. i czeka, by sie odrodzic. suchosc, gorac, pyl i kurz. tak wszystko tu wyglada. w dzien 45C (oficjalnie mierzona temperatura) i ani kropli deszczu. jeszcze.
tygrysy tez czekaja na monsun. nie raczyly sie pojawic. na ich miejscu tez niezbyt chetnie sprzedawalbym swe wdzieki turystom za pieniadze. z pieknego lasu zostaly suche badyle drzew, z licznych w parku drzew i strumieni - wyschniete koryta. jezdzilismy 3 godziny, trzesac sie niemilosienie na gorskich sciezkach. ogladalismy malpy, malpy, malpy, troche ptactwa (w tym przerazliwie miauczace pawie). no i jeszcze 2 rodzaje jeleni (trzeci rodzaj krecil sie po parku w malych, terenowych suzuki).
na koniec, jadacy przed nami samochod gwaltownie przystanal. ludzie spogladaja w jedna strone, ich kierowca macha na nas. szybko, zblizamy sie do nich, aparaty przyszykowane. ale oni patrza prosto w ziemie. tam - niewieli, okolometrowy pyton. o niego caly ten halas. 'Sadzilem, ze tygrysy sa nieco wieksze' - z kamienna twarza skomentowal to jadacy z nami angol. lol.

i jeszcze mile popoludnie, w przydroznej knajpce (znaczy taki daszek i stoliki), przy szklaneczce czaju przygladalem sie przechodzacym wielbladom. kiedy ida po 'asfalcie' ich stopy delikatnie dotykaja podloza, jakby byly zbyt czule na twarde, indyjskie drogi.

a przed chwila w moim pokoju gekon zjadl pasikonika. smacznego ;)

w goscinie u tygrysow

2009-06-18T17:22:00.005+02:00

siedze wlasnie nad brzegiem basenu w 'tiger safari resort' (no, prawie na brzegiem ;).
jutro o 6 rano wyjazd 'dzipem' do rathambore national park, gdzie jest spora szansa zobaczy tygrysy. zobaczymy jutro.
wyjechalem z delhi. czas juz byl najwyzszy, by zobaczyc troche innego kraju. wczesnie rano przemiescilem sie 'trojkolka' (czyli takim motorkiem jak dla inwalidow u nas, tu za taksowki robia) na nizamuddin train station. po drodze zwiedzalem delhi. widok 3 wielbladow i 2 sloni idacych jako jedno stado nie zrobil na mnie wrazenia ;), ale gdy obrocilem glowe i zobaczylem bezdomnego, ktory przeciagajac sie (6.00 rano) myl jednoczesnie zeby prawdziwa szczoteczka, to lekko sie zdumialem ;).

pociag byl "ac tier 3' wiec podroz minala milo i bez problemow (wagony jak w rosji w plackartnym, tylko klima buczy). na miejscu, w sawai madhopur przywital mnie taki smrod, ze biegiem schronilem sie w informacji turystycznej. stamtad obdzwonilem okoliczne hotele.
strasznie trudno tu oszczedzac. mozna oczywiscie spac w hotelu za 4 dolary, ale jak alternatywa jest hotel z basenem i ogrodem za 10usd, to trudno sie oprzec.
chyba zostane tu na dluzej :)

przed wyjazdem na tygrysy

2009-06-17T17:44:00.005+02:00

Jutro z samego rana wyjazd do parku narodowego 'na tygrysy' ;) trzeba rano wstac.
Dzis kolejny dzień w Delhi. Chyba nie chce mi sie zwiedzać. Najciekawsze sa parki, szczególnie te, z drzewami rzucającymi cień. Moje ulubione tu zajecie - lezenie pod drzewem i patrzenie na ludzi. Tym sie głównie zajmuje. Raz dwa fotka 'ciekawego zabytku' i do parku, albo w inny cień. Posiedze, popatrze, wody popije i tak czas mija. Zawsze sie ktos przyplacze, kto chce pogadac.

Dzisiaj stare Delhi. Jeżdżę wszędzie metrem a pozniej pieszo. jak sie człowiek poprzecieka trochę obrzeżem ulic albo pomiedzy straganami to latwiej przychodzi zrozumiec ten kraj i ludzi. Trzeba troche uwazac, gdy jest sie 'jednym bialym w okolicy'. Mam nadzieje, ze moje silne przeświadczenie o lagodnej naturze hindusow nie zostanie zburzone.

Wiem już jaki bedzie temat przewodni tych wakacji. Myślałem, ze podobnie jak w Uzbekistanie będzie to 'fałszywa /pozorna modernizacja'. Tu jednak temat główny narzuca się sam. Przeludnienie. Jak oni sobie z tym radzą? Czy system kastowy byl jednym z rozwiązań tego problemu? Podzielić ludzi na grupy, by choć trochę ogarnąć niepoliczalne? no i dlaczego tutaj (jest tak dużo ludzi)? Sprzyjające warunki? Jeżeli jest tak dobrze, to dlaczego jest tak złe?

Powolne oswajanie Indii

2009-06-16T16:50:00.010+02:00

Wrocilem do domu (czyli na Pahar ganj) i czas napisac kilka slow.
Juz chyba wlaczyl mi sie tryb podrozny, bo po dwoch dniach pobytu ten kurz, smrod, brudne krowy i tlumy ludzi na Main Bazar to naprawde powrot do domu. I chyba mnie juz troche przykurzylo, bo jakby mniej ludzi mnie zaczepia po drodze (a moze po prostu zniklnal z oczu obled "wlasnie wyladowalem w Indiach).

Rano kwestia kluczowa, czyli bilet na pociag. Metody kupna sa dwie - inernet lub na dworcu w International Tourist Bureau (do ktorego mam 200m). Oczywiscie wybieram internet i poddaje sie dopiero po 3 probie (samo zalogowanie sie na wlasciwa strona zajelo mi 20min). Czapeczka i na dworzec. Odnajduje ITB, a tam kulturka, klima, duzo miejsca, panowie w bialych fartuchach. Trzeba oczywiscie wypelnic deklaracje formatu A4, ale poza tym spoko. Pan wybiera, pan decyduje, prosze bardzo, prosze bardzo. KUpuje bilet na 18. do Sawai Madhopur, czyli jade przywitac sie z tygrysami. Spotkani wczoraj Polacy strasznie narzkali na to miejsce, ale sprawdzic trzeba.

Dzis leniwy tour w pelnym sloncu po New Delhi - Connaught Place (czyli najwieksze rondo w miescie z milym parkiem posrodku) i Rajpath, czyli bezkresnie szeroka arteria pomiedzy India Gate a palacem prezydenckim (chyba).
Obejrzalem mecz krykieta (taki pomiedzy kumplami, ale bardzo na powaznie) i przejechalem sie za darmo taksowka z jednym Sikhem. Niemozliwe stalo sie realne. To ja naciagnalem taksowkarza na darmowy kurs. Wszystko przez jego sentyment do Zwiazku Radzieckiego i jezyka rosyjskiego. Pogadalismy i prosze - haroszyj drug ;).

Ide cos zjesc.

Aaa, i jeszcze rano zalapalem sie na demostracje. Niezle jaja, wychodze a tu wiekszosc sklepow zamknieta ;). Ale na czynne manifestowanie zabralo sie moze 30-40 osob. Przyjechalo kilka wozow tv, kilkudziesieciu znudzonych policantow. chlopaki pokrzyczaly, pokrzyczaly i poszli otwierac sklepy. POdobno chca posprzatac main bazar.

Delhi - pierwsze wrazenia

2009-06-15T14:35:00.006+02:00

Jestem.
Lot Swiss Air pelen komfort, byly nawet telefony satelitarne do dyspozycji. szkoda tylko, ze nie dzialaly :(. Proba wyslania sms skonczyla sie zawieszka sytemu.

Pierwsze wrazenie po przylocie: Boze, ile tu ludzi! Zaraz po wyjscu z samolotu, w korytarzach lotniska, wszedzie stoi mnostwo ludzi w mundurach / fartuchach/ uniformach i po prostu potrza na podroznych. Pierwsza moja mysl - cos sie stalo, jakas akcja, kogos szukaja. Ale nie, wszyscy spokojni, wykonuja swoje zadanie. No gdzies pracowac musza.

Kontrola na swinska grype, odprawa i juz. Nastroszony jak jez wychodze na indyjska ziemie. Plan: kupic rupie (malo), kupic pre-paid taxi, dojechac do hotelu. Jest juz 1.00 w nocy, wiec trzeba dzialac. Rupie ok, ide po voucher na taxi. Wszystkie budki takie same. Kolesie rozumieja po angielsku tylko te pytania, ktore chca zrozumiec. Bedzie pan zadowolony ;). OK, kupuje taxi po 350INR, podchodzi do mnie dwoch usmiechnietych kolesi, pan w okienku mowi, zebym poszedl z nimi. Ide, ale cos mi oni za bardzo usmiechnieci. Dokad jade, jak sie nazywa moj hotel. A drugi przez komorke rozmawia. Wychodzimy przed terminal, jeden mowi, zebym tu poczekal, on pojdzie po samochod, a drugi przez komorke. I jak sie nazywa moj hotel. Dobra, stary numer, zadzwoni do hotelu, powie, ze przywiezie goscia i wezmie prowizje. Miejsce gdzie kaza mi czekac tez jakos z boku. Sprzedaje im jeszcze historyjke, ze hotel sam rozpoznam, bo tam juz 3 razy bylem, ze czekaja tam na mnie moi kumple z miejscem w pokoju i spadam. Szukam taksowek, stoja po drugiej stronie terminalu i grzecznie czekaja w kolejce. Po drodze spotykam Angola, ktory odprowadzal dziewczyne na lotnisko i chce wrocic do miasta. Umawiamy sie pol na pol i jedziemy.

O ruchu drogowym w Indiach to pewnie oddzielnie napisze, ale generalnie najszybciej jezdza najwieksze i najbardziej rozjebane ciezarowki.
Po 40 minutach jestesmy na Paharganj, wjezdzamy na ulice Main Bazar (znaczy taka piaszczysta drozka pomiedzy domami). Na ulicach mnostwo spiacych ludzi i bladzacych krow. Szukamy Rak International. Jest, stoi na niewielkim zakurzonym podworku. W srodku za to marmury i telewizja kablowa.
Zakurzone podworko okazuje sie byc za dnia calkiem milym placykiem, na ktorym toczy sie zycie miasta. Mam super widok z tarasu, na ktorym stoja 4 stoliki hotelowej knajpki.
I nawet do wszechobecnego zapachu krowiego moczu mozna sie przyzwyczaic ;).

czas na Indie

2009-06-03T00:56:00.003+02:00

mamy przecież 2009 rok! to znaczy, ze czas na Indie!
nie będziemy zakładać nowego bloga, nazwa 'teraz Azja' dziwnie pasuje to tegorocznych wakacji.

Wyświetl większą mapę
zapraszamy na relacje Indie 2009 :)

wesele w Chiwie

2008-08-02T12:55:00.001+02:00

W Uzbekistanie uroczystości weselne są niezwykle długie (i drogie). Ważne, żeby zaprosić dużo gości (nie tylko rodzinę - całe wioski!), żeby przez tydzień świętować - najeść się i bawić.

Przez przypadek trafiliśmy na pierwsze wesele w Chiwie - późnym wieczorem, po przyjeździe z Nukus, podążaliśmy za odgłosami zabawy. Czyżby jakiś festyn? Koniecznie trzeba to zobaczyć! Okazało się, ze to właśnie końcówka uroczystości, para młoda (dziewczyna w białej sukience i chłopak w białej koszuli) zmierzała do samochodu w tłumie gości i przy akompaniamencie orkiestry... Oj impreza widać huczna była - oceniliśmy po liczbie stołów;)

Następnego dnia około południa zobaczyliśmy te samą parę wraz z gośćmi w starej części miasta (Itchan Kala). Były śpiewy, próby tańców, radosne okrzyki... Panna młoda wyglądała już na zmęczoną;)

Potem nie zdziwiły nas zamknięte kawiarnie (czynne tylko dla gości weselnych), fajerwerki i nocne świetowanie w Samarkandzie... Wesela musza byc huczne, przynajmniej przez tydzien.

kolory UZB

2008-08-01T12:48:00.004+02:00

lepioszki

2008-07-31T23:51:00.003+02:00

czyli chleb;)

Lepioszki do herbaty. Na śniadanie, podwieczorek, kolację. Lepioszka do szaszłyka na obiad. Rarytas do tego to śmietana. Pycha;)

teraz Moskwa

2008-07-28T10:53:00.004+02:00

Ostatnia czesc tegorocznego podrozowania. Dwa dni u Julii i Lukasza.
Dlugie spacery ulicami Moskwy.
Przygladanie sie ludziom i budynkom.
Dostrzeganie roznic i podobnienstw.

Powrot do Europy?

bazar

2008-07-27T10:04:00.004+02:00

ach, tu tetni zycie Uzbekow!

Kobiety spotykaja sie na pogaduchy, mezczyzni poleguja na swoich stanowiskach, muzyka gra;)

Bazary sa duze i rozlegle - latwo zgubic sie wsrod alejek; juz juz wydaje sie ze to koniec, a odnajduje sie kolejna alejke i nowe grupy sprzedawcow. Stanowiska sa bardzo uporzadkowane. W Taszkiencie na wielkim Chorsu Bazarze, usytuowanym w budynku podobnym do naszego stadionu 10-lecia (przed rozbudowa;), kazdy segment byl podpisany jak w supermarkecie: tu nabial, tu owoce...

W inych miastach nie ma napisow, ale sprzedacy sami lokowali swoje stanowiska "tematycznie". Cala aleja "kiszmiszu" (rodzynek), potem reszta bakalii, ziola, owoce, osobno ubrania, osobno wyroby metalowe.

Najwiecej miejca zajmuja owoce - szczegolnie melony i arbuzy w tym miesiacu - i suszki: ziola, przyprawy, kandyzowane owoce, orzechy... Poza zwyklymi bakaliami popularne sa prazone pestki moreli (smakuja prawie jak pistacje;).

Podono Uzbecy zdecydowanie wola robic zakupy na bazarach niz w sklepach. Nawet jesli ceny sa porownywalne - sprawdzilam: w sklepach niekiedy jest taniej.
Niedziwne - na bazarze tetni zycie. Uzbecy przywykli do instytucji bazaru.
Zakupy to codzienny obowiazek i rozrywka. Tu sie posmieje, tam potarguje, porowna ceny, materialy...

modernizacja Azji Srodkowej, cz. 3

2008-07-26T08:18:00.004+02:00

o elektrycznosci: oplataja sie tymi liniami jak gdyby na pokaz. Wszedzie mnostwo slupow: drewnianych, betonowych, wielkich stalowych konstrukcji. Niekiedy rownolegle obok siebie biegna 3 linie. Duze miasta i wsie. W cieniu drutow.

o architekturze: tu chyba trudno w ogole mowic o architekturze. Odrestaurowane, monumentalne zabytki przeszlosci. Wielkie kopuly, blekit, seledyn, granat. Postsowieckie blokowiska. Wielka plyta tu i owdzie przyozdobiona orientalnym ornamentem. Wiejskie domy z szuszonej, szarej cegly. Niskie i niepozorne, sprawiaja wrazenia skleconych napredce. Najbardziej zapada w pamiec cos zupelnie innego - wszechobecny rozklad. Monumentalne radzieckie hotele w centrum Buchary i Samarkandy - opuszczone, straszace pustymi oknami. Rozpadajace sie blokowiska, porzucone, nikomu niepotrzebne fabryki. Latane byle jak domy.

Dobrze tutaj, to juz bylo.

Samarkanda

2008-07-26T07:44:00.003+02:00

"Kolor Buchary jest brunatny, to kolor gliny wypalonej w sloncu. Kolor Samarkandy jest intensywnie blekitny, to kolor nieba i wody.
Buchara jest kupiecka, halasliwa, konkretna i materialna, jest miastem towarow i rynkow, jest wielkim skladem, pustynnym portem, brzuchem Azji. Samarkanda jest natchniona, abstrakcyjna, wyniosla i piekna, jest miastem skupienia i refleksji, jest nuta i obrazem, jest zwrocona do gwiazd". (Kapuscinki, Kirgiz schodzi... s 101).

Mam inne wrazenia niz Kapuscinski (ktory tedy przejezdzal w '62 roku). Buchara jest serdeczna, pelna turystow, przyjazna... Samarkanda jest zbyt rozlegla, zapelniona sowieckimi plombami, obrzydliwymi blokami obok pieknych meczetow.

...
Po ulewie w Nuracie, wczorajsze chmury i deszcze w Samarkandzie nie bardzo nas zdziwily. Okazuje sie, ze tu takze bywa chlodnawo (25st wieczorem;) i mokro.
Chetnie zakonczylam zwiedzanie i rozpoczelam poszukiwania miejsca, gdzie dadza mi cos cieplego (i wegetarianskiego!) do jedzenia. Oj, nie bylo latwo dostac jedzenie bez miesa.

Burza przeszkodzila w zwiedzaniu, ale tez juz nam sie to troche znudzilo... Ciagle meczety, minarety i medresy. Wszedzie te same kolory: ciemny niebieski, turkusowy, brazowy i zloty (aby pomalowac sciany wnetrza mauzoleum Timura podobno zuzyto 5 kg zlota).

W kazdym miescie inne historie, ludzkie tragedie, wielkie sukcesy - ale to wszystko w sferze opowiesci. W sferze wizualnej - piekne budynki jak muzea. Wszystkie podobne. Tylko rozmiary, okolica i stopien zniszczenia sie zmienia.
Osobiscie wole te "zywe" meczety albo takie, ktorych nie odmalowano, nie przystrojono aby staly sie reliktem muzeualnym.

Najciekawsi sa ludzie - nie tylko ci, ktorzy skupiaja sie w miejscach turystycznych...
Muzea sa martwe, meczety przewaznie puste.

kiszmisz na targu w Samarkandzie

przywitanie

2008-07-26T01:25:00.000+02:00

Mezczyzni podaja sobie rece (shake hands). Kobiety rzadko.
Ale mnie traktuja jak turystke, wiec czasem ze mna tez
sciskaja dlonie.Ciekawe , jak tu sie to robi.

Zeby sie przywitac albo ubic interes, odsuwa sie prawe rece od siebie aby z
rozmachem
polaczyc je i uscisnac (niezbyt mocno). Jest to polaczenie usciku
dloni i przybicia "piatki" zarazem.

Druga dlon lezy zwykle na brzuchu (niby w okolicach serca) - na znak serdecznosci
i szczerosci?

wczesniej...

2008-07-25T09:55:00.008+02:00

Samarkanda dzis! Co bylo wczesniej?
Z Buchary ruszylismy na polnoc, cel byl jasny - wielblady!!! Trzeba dotrzec do tajemniczych YurtaCampow (w Bucharze w agencjach turystycznych informacje byly bardzo mgliste) i tam czekaja atrakcje przerozne. Okolo poludnia bylismy juz w Nuracie, ostatnim miasteczku przed koncem cywilizacji. Kierowca, ktory nas przywioz od razu zaproponowal, ze pogadamy. Jego wersja brzmiala: dzis zostajemy u niego w goscinie, zwiedzamy sobie Nurate, jemy i pijemy, a jutro rano jedziemy do kampow. Nawet nam sie to spodobalo. Usiedlismy na podworzu jego domu, wypilismy herbate i... co tu dalej robic? Poszlismy rozeznac sprawe do wsi i znalezlismy kierowce-przewodnika, ktory za jedyne 30USD zgodzil sie zawiezc nas swoim terenowym tico do kampu, a nastepnego dnia nad jezioro Aidarkul.
Jeszcze szybkie zwiedzanie lokalnego meczetu ze swietym zrodlem (podobno niezwykle wlasciwosci tej wody sciagaja tu nawet chorych z Australii), w ktorym plywalaja pstragi. Przewodnik muzeum, na pytanie co one jedza, powiedzial, ze woda jest tak bogata w mineraly, ze one tylko przez skore je wchlaniaja. Hmmm.

Pozniej droga do YurtaCampu. Calkiekm niezle sie tico sprawdza na pustyni ;).
Spotkanie z wielbladami i skarabeuszami. W kampie tylko my i 6 Hiszpanow.

Wieczorem impreza - wlasciel biznesu jest Rosjaninem, szybko znalezlismy wspolny jezyk. Razem z kierowcami i przewodnikiem Hiszpanow zrobilismy mila mini-impreze. Oczywiscie pilismy jak uczciwi muzulmanie, czyli czajniczek pelen wodki rozlewanej do czarek na herbate. Na zagryzke pyszny arbuz.

Rano sniadanie i ruszamy nad jezioro. Wszystko OK, tylko konczy nam sie benzyna, a kolejni spotykani pasterze koz tylko wzruszaja ramionami. Kapiel w lekko slonym jeziorze i krotkie opalanie sie na skalkach.

Ruszamy na poszukiwanie paliwa. Wreszcie w jednej z zagrod udaje nam sie kupic dwie plastikowe butelki metnego plynu. Tico przyjmie wszystko, wesolo wracamy do Nuraty :)

spokoj podrozowania

2008-07-24T17:56:00.004+02:00

Czajchana w Nuracie.
Park, obok plynie strumyk, tapczany porostawiane pomiedzy drzewami.
Nie ma potrzeby wypelniac czasu. Mozna po prostu cale popoludne siedziec i patrzec na ludzi. Pic herbate. Glaskac kota. Sluchac muzyki dobiegajacej z sasiedniej knajpy. Zadnych obowiazkow, spraw do zalatwienia.
Owszem, wieczorem trzeba gdzies dojechac, znalezc nocleg, ale teraz jedyne, co trzeba, to pic herbate.
I to raczej niespiesznie.

Samarkanda

2008-07-24T17:55:00.008+02:00

I wreszcie, po prawie 2 tygodniach podrozowania mozemy napisac:

We are the Piligrims, Master, we shall go
Always a little further: it may be
Beyond the last blue mountain barred with snow,
Across that angry or that glimmering sea;
White on a throne or guarded in a cave
There lives a prophet who can understand
Why men were born: but surely we are brave
Who make the Golden journey to Samarkand.

Mieszkamy w hoteliku tuz obok grobu i mauzoleum samego Timura. Namiary na ten nocleg dostalismy od spotkanej po drodze Rumunki, ktora przyjechala do Uzbekistanu z Bukaresztu. Motocyklem. Przez Kazachstan, Rosje, Moldowie i takie tam. Jedzie jeszcze zobaczyc Morze Aralskie i powoli wraca :).

A widok z naszego okna wyglada tak:

A to mauzoleum w calej okazalosci:

ps do AJ; tak, znamy te wszystkie cytaty na pamiec. Bo przeciez nie nosimy z soba biblioteki ;)

Buchara - suzani

2008-07-24T17:32:00.005+02:00

Zakupy, zakupy i jeszcze raz zakupy. Bylismy w kilku medresach, a one wszystkie zamienione w galerie handlowe (craftsmarket); czasami gdzies jest jeszcze jakies muzeum.
Zrobilismy drobne zakupy u pana, ktory zajmuje sie wyszywaniem i pleceniem SUZANI (to cos jakby nasze haftowanie na naturalnych i recznie robionych materialach). POwiedzial nam co oznaczaja symbole, ktore wyszywa:
Owoce granatow - zdrowie;
Migdaly - bogactwo;
Weze - madrosc;
Dzban - woda;
Ptaki - wysokie loty;
Krete wzory i wzorki - dlugowiecznosc;
wyrastajace pedy - wielodzietnosc, duza rodzina.

Buchara - kelnerzy

2008-07-23T17:38:00.003+02:00

Siedzimy przy glownym placu przy basenie. Pijemy czaj, jemy i karmimy koty. Patrzymy na fontanne i kaczki. Prosimy o karte (menu), zeby zobaczyc ceny. Tu uwazamy, bo wszyscy naciagaja turystow: mowia, ze cola kosztuje 1000sum, a w menu rosyjskim jest cena 600sum.
Przyszla wycieczka - 7 Francuzow (duzo tu przyjezdza Francuzow, Anglikow i Niemcow - wszyscy mysla, ze my jestesmy Germani;) z przewodnikiem. Dostali inna karte niz my - po angielsku z innymi cenami;)

Nawet, jak znamy ceny "rosyjskie", to kelnerzy zwykle sie "myla" na swoja korzysc; zamiast np 5200 Sum wystawiaja rachunek na 7500.
Ktoregos razu przy kolejnym zawyzonym rachunku i wyjasnianiu (paczemu:), Marek wprost zapytal kelnera, dlaczego tak robia i czy mysla, ze wszyscy turysci sa glupi. Kelner od razu odpowiedzial:
- Gdyby nie byli glupi to by tu nie przyjezdzali!

w goscinie u Hodzy Nasruddina

2008-07-22T13:04:00.004+02:00

Czytaliscie za mlodu opowiastki o madrym Hodzy Nasruddinie? To jeden z powodow, dla ktorych jestem teraz w Bucharze. :)
Wczoraj przywiozl nas wieczorem szalony kierowca z Chiwy. Jechalismy 450km przez Kuzyl-kum. Szafior swoja 'neksju' (czyli daewoo nexia) rozpedzal sie do 160 i tak lecial przez pustynie. Jak byl asfalt. Bo jak nie bylo (a przez wieksza czesc drogi nie bylo), to zwalnial do 120. Dlugie swiatla i klakson, to byla jego bron. Zyjemy.

(dygresja dla polskich drogowcow: jak w Uzbekistanie remontuje sie drogi? po prostu sie je remontuje. zadnych objazdow, wstrzyman ruchu. jezeli aktualnie wysypuja tluczen, to jedzie sie po kamieniach. jezeli wylewaja pierwszy asfalt, to jedziemy wlasnie po nim. troche trzeba zwolnic omijajac walce i inne drogowe ustrojstwa, ale co tam!)

Przywiozl nas o 22.00 do hostelu, ktorego nazwe z trudem odczytalem z przewodnika. Ten 3 od gory. W drzwach przyjal nas stary Tadzyk, z wielkim brzuchem i usmiechem nieznikajacym z twarzy :). Jest pokoj, jest czaj, siadajcie, porozmawiamy.
Opowiadamy sobie historie rozne, chcialem byc mily, wiec w pewnym momencie mowie, ze jak bylem malym chlopcem to czytalem piekne bajki o madrym Nasruddinie. A on w smiech i mowi: "To ja jestem Nasruddin! To moje nazwisko. Ten hotel nazywa sie 'U Nesruddina'"

No i mieszkamy u madrego, wesolego Nasruddina. On wszystko wie, wszystko zalatwi, pomoze. Milo.

'modernizacja' Azji Srodkowej, cz.2

2008-07-22T12:36:00.007+02:00

Rozmowy nad Morzem Aralskim. Popoludnie i wieczor spedzony z poszukiwaczami gazu pracujacymi dla rosyjskiej kompanii. Otoczenie wymusza tematy rozmowy.
Co zrobic z Aralem? Zostawic, niech wyschnie do konca? Jest plan by odrworcic bieg jedej z syberyjskich rzek i przez Kazachtan 'napelnic' jezioro. Kolejna katastrowa ekologiczna, tym razem na Syberii? I najgorsze w tym wszystkim, ze radzieccy inzynierowie wszystko to wyliczyli. Wiedzieli, ze Morze Aralskie wyschnie. Ciekawe, czy wiedzieli, ile dzieci umrze z powodu zmian klimatycznych, jak wielka czesc kraju ulegnie calkowitej degradacji, ilu ludzi zostanie bez pracy?

Ale tez i o zyciu. Pracuja razem, ramie w ramie 'rosjanie' (czyli rosjanie, ukraincy, ludzie z kaukazu) i 'uzbecy'. Ci pierwsi zarabiaja 1250 USD miesiecznie, ci drudzy 150 USD. Ta sama praca, podobne funkcje. Ci pierwsi mieszkaja w kontenerach (prysznic, stolowka, TV satelitarna), ci drudzy w rozbitych nieopodal namiotach (nowych i ustawionych na paletach, ale namiotach). My tu w jak turysci zyjemy, w namiotach - powiedzial z krzywym usmiechem Uzbek, z ktorym zastanawialismy sie, co dalej z Aralem. Pytany, jak to jest, ze ruskie zarabiaja 6 razy wiecej, odpowiada ze zrozumieniem 'oni poza krajem musza pracowac'. I caly czas powtarzane 'Dlaczego tu przyjechaliscie? Tu przeciez nic nie ma!'

Ten jeden przyklad pokazuje prawde, ktora wylania sie z kazdego rozbitego budynku - to byla kolonizacja. Przeprowadzana pod szczytnymi ideami wyzwolenia, rownouprawnienia kobiet, modernizacji wlasnie, ale jednak kolonizacja. I podobnie jak dzialania Francuzow w Afryce polnocnej, czy Brytyjczykow w poludniowej pozostawila wiele 'sierot po imperium'. Teskniacych do czasow Sojuza, do wielkosci ich Ojczyzny, wlasciwego miejsca w swiecie, ale tam, w Rosji, juz nie chcianych, pozbawionych przeciez obywatelstwa.

W wielu prostych, codziennych sytuacjach pojawia sie 'ich' swiat wyobrazen zbiorowych, zbudowany przez ZSRR. Krotka rozmowa z rzeznikiem w Chiwie (zaczelo sie od dyskusji nad wystawionym krowim zaladkiem. Skad wiem, ze krowim? Bo w charakterze opisu towarzyszyl mu krowi pysk). Sakramentalne - "skad jestescie? Z Polski. A dobrze, dobrze, MY razem faszystow pokonalismy. - Ale to bylo 60 lat temu! -Nic, nic, teraz tez bysmy ich pokonali!!!" I tak rzeznik z Chiwy zostal naszym przyjacielem. Bo razem bilismy faszystow.

inny swiat...

2008-07-21T10:41:00.006+02:00

wczoraj po powrocie znad Morza Aralskiego, przesiadka i kolejny samochod i jedziemy do Chiwy. Rozpoczal sie drugi tydzien wycieczki, czas na wielkie historia miasta Uzbekistanu: Chiwe, Buchare i Samarkande.
Szukamy z kierowca hotelu w Chiwie. Nie zna wskazanego przez nas adresu, pyta miejscowych. Mysla, mysla i odpowiadaja: to chyba w czesci turystycznej. Jedziemy dalej, a tam co? Takie male Carcassone - 'sredniowieczne' mury obronne, a w srodku miasto-skansen dla turystow. Meczety, medresy, palace. Sprzedawcy pamiatek, japonscy turyscy (no, 5 japonskich turystow) i ludzie mowiacy po angielsku. Hotele, restauracje. Dzieci wolajace 'Hi' i 'Bye', ale takze pytajace "Bonbon? Pen?'.

Troche to inne od Uzbekistanu, jaki ogladalismy do tej pory. I choc blekitne wieze minaretow robia wrazenie, to chyba nie tego szukamy w podrozy.

Poogladamy i spadamy. :)

ps. nie jest tak zle, wystarczylo wyjsc poza mury starego miasta i bez trudu odnalezlismy 'nasz' przyjazny Uzbekistan :)

Morze Aralskie

2008-07-21T08:56:00.009+02:00

Wyprawa do Morza Aralskiego, 2 dni w toyocie przez pustynie. Start ze srodka niczego - Nukus, by dotrzec do miejsca nieistniejacego (a przynajmniej znikajacego).

Wyjechalismy o 7.00 rano. Krotki przystanek na targu w 'miescie, gdzie konczy sie asfalt'. Pierwsze spotkane stada wielbladow. Dalej juz pustynia. Po kilku godzinach szalenczej jazdy (nasz kierowca - przewodnik Bachtiar nie oszczedzal samochodu) dojezdzamy do dawnej lini brzegowej. Stoimy jakby na klifie, tylko w dole zamiast fal widzimy pofaldowane dno. BLizej nas pagorki mieniace sie barwami wodorostow = czerwone, zielone, zolte, dalej lagodnie opadajaca rownina wysypana delikatnym piaskiem. Slonce swiecace coraz mocniej i bielej. Prawie zadnych zwierzat - raz przebiegl nam droge lis (albo szakal), raz spotkalismy dzikie konie. No i towarzyszace nam caly czas ptaki.

Jedziemy dalej. Pierwszy widok niebieskiej wody w oddali. Nieznosnie dlugie do niej sie zblizanie. Wreszcie stoimy naprzeciw. Powyzej baza rosyjskich poszukiwaczy gazu, ponizej ich przystan. Karkolomna jazda stromym klifem w dol i poczatek podwodnej krainy. Przjezdzamy kolejne wzniesienia i jestemy na dnie :). Tu kierowca sie zatrzymuje, choc do wody jeszcze dobre 800 metrow. Dalej pieszo. Plecaki, reczniki i w droge. Przy rosyjskiej przystani kilka osob. Dosc mocno dzis wieje, wiec nie poplyneli do pracy. Czapka, okulary przeciwsloneczne i do wody! Zasolenie tego co zostalo z Morza Aralskiego - 200 promili!! (podobno sa miejsca, gdzie zasolenie siega 400 promili). Woda gesta jak kisiel, cieply kisiel. Spokojnie mozna czytac ksiazke, lezac na plecach. Tylko fale troche przeszkadzaja.
Pozniej niezbedny prysznic w rosyjskiej bazie, kolacja z zeliwnego kociolka (pyszna kartoszka, przepiswzielismy) i nocleg na dnie morza. Dlugie rozmowy z poszukiwaczami gazu, wzajemne odzwiedziny i poczestunek.

Rano pobudka i droga do Nukus, slalomem miedzy kolejnymi odwiertami poszukiwaczy gazu.
Kilka fotek przy slynnych statkach rybackich w Moynaq (wczesniej wielki port rybacki i fabryka konserw, teraz zapomniana wies 200km od Morza Aralskiego). Czas nas goni, jedziemy dalej.

o pustyni...

2008-07-20T10:30:00.002+02:00

O pustyni pisze Kapuscinski (Kirgiz schodzi z konia, 2008, s.61-62):
" [Stary Turkmen] ...wie, ze slonce przynosi zycie, ale wie rozwniez, ze slonce przynosi smierc, z czego nie zdaje sobie sprawy zaden Europejczyk.
Wie, co to jest pragnienie i co to jest nasycenie.
Wie, ze jak jest upal, trzeba sie cieplo ubrac, w chalat i barania czape, a nie rozbierac sie do skory jak to robia biali. Czlowiek ubrany mysli, a rozebrany - nie. (...)
Widzial on pustynie i widzial oaze, to znaczy widzial caly swiat, ktory w ostatecznej ostatecznosci sprowadza sie do tego jedynego podzialu".

"Czy ludzkosc, ktora narodzila sie na pustyniach, o czym mowia wszystkie swiadectwa, nie bedzie musiala wrocic tam, gdzie jest jej kolebka? I wtedy do kogo przyjdzie po rade ten spocony mieszczuch ze swoim przegrzanym fiatem, ze swoja lodowka, ktorej nie bedzie mial gdzie podlaczyc?"

"W Europie maja zwyczaj pisac o ludziach pustyni, ze sa zacofani, nawet skrajnie zacofani. Nikt nie pomysli, ze tak nie wolno sadzic o ludach, ktore w najstraszniejszych dla czlowieka warunkach umialy przetrwac tysiaclecia, wytwarzajac typ kultury najbardziej cennej, bo praktycznej, pozwalajacej calym narodom istniec i rozwijac sie, podczas gdy w tym samym czasie wiele cywilizacji osiadlych upadlo i zniknelo z ziemi na zawsze".

UPAL

2008-07-19T18:39:00.000+02:00

Zar.
Wszystko suche.
Wszystko w zwolnionym tempie.
Powietrze stoi w miejscu.
Chodzimy powoli. Kazdy ruch ostrozny.
oszczedzamy energie.
Szukamy cienia.
Upal - mozna przywyknac.
Mozna kucnac pod krzakiem.
Powiew wiatru zamiast wiatraka.
Godzina 12.00 - czekamy na popoludnie/wieczor.

Karakalpakstan

2008-07-18T18:10:00.006+02:00

krotko bardzo, bo u nas juz 9.00 pm, a dzisiaj tylko sniadanie udalo sie zjesc.

Nukus - druga stolica Uzbekistaniu, jak przed chwila powiedzial taksowkarz. Miasto posrodku Kazyl-kum, 200 tys podobno ludzi tu mieszka i jedna dzialajaca knajpa internetowa.
Przylecielismy wczoraj, zajebistym AN-24 (prawie nowka, tak na oko wyprodukowany okolo 1960). Lot jak z Indiany Jonesa - w srodku lataly wielkie muchy i bylo 50 stopni ciepla. Ale za to jakie wrazenia, kiedy silniki wchodzily na obroty, a kadlub wraz z nimi;).
Wyladowalismy :)

Pierwszy nocleg w postsowieckim Nukus Hotel marmurowe schody, dalej juz standard uzbeckich miast. Mozna sie przyzwyczaic. Desperackie poszukiwania przewodnika i samochodu, ktory zawiezie nas nad Morze Aralskie. Ludzie nie bardzo wyrazali zainteresowanie mozliwoscia zarobienia kilkuset USD. Po asfalcie, taksowke wynajac to i owszem. Ale na pustynie?
No i trzeba bylo zawierzyc Lonely Planet i zadzwonic do Mr Tazabaya. Wszystko OK, samochod i przewodnik, tylko cena jedna czy to dla 2 czy dla 5 osob. Co bylo robic? Zaczac negocjacje. :) W trakcie rozmowy telefon od kierowcy - samochod trafil do mechanika. Zobaczymy po poludniu, co da sie zrobic.

Przed nami glowna atrakcja miasta - muzeum Savitskiego. Kolekcja sztuki rosyjskiej, glownie z '20 i '30 XX wieku, zebrana w ZSRR przez malarza i archeologa Igora Savitskiego. Bystry chlopak, aby ratowac tworczosc 'wrogow ludu' (czyli wszystkich, ktorzy nie chcieli wejsc w socrealizm) kupowal ich dziela i wywozil na srodek Kuzyl kum. Postawil wielki gmach i mamy muzeum. Wyglada to wszystko surrealistyczne.
Sama wystawa rozczarowuje (podobno zbiory sa tak duze, ze wystawa trzeba ciagle modyfikowac). Pojedyncze dziela konstruktywistow czy ciekawe obrazy Lysenki (kto to jest artysta Lysenko?), a wiekszosc niestety to 'sztuka artystow Uzbekistanu'. Moze zle trafilismy.

Pozniej krotka wycieczka taksowka do Amu Darii, dotknac i zobaczyc slynna rzeka.

Teraz szybka kolacja i wracamy do naszej jurty z wentylatorem (bo w miedzyczasie zmienilismy lokum - zdjęcia poniżej;)

A jutro o siodmej ma na nas czekac LandCruiser (to nam sie udalo wynegocjowac zamiast UAZa) i 'jedziemy wykapac sie w Morzu Aralskim', czyli 2 dni na pustyni.

podrozowanie

2008-07-17T12:19:00.003+02:00

Zwykle jest podobnie w nowych miejscach. Pierwszy dzien to "aklimatyzacja" - w lekkim oszolomieniu rozgladamy sie po miescie, staramy sie zapamietac kilka punktow orientacyjnych, szukamy miejsc przyjaznych (kawiarnia, net, itp...) Udajemy pewnych ale poruszamy sie raczej po omacku.
Z czasem poznajemy i wydeptujemy juz "utarte sciezki" - nabieramy pewnosci, realniej negocjujemy z miejscowymi;). Coraz bardziej czujemy sie "jak u siebie", sprytnie wykorzystujac status innostranca.
W naszym tempie podrozowania czas oswojenia z miejscem przewaznie laczy sie z wyjazdem d kolejnego. Dzis opuszczamy Taszkient - jedziemy na drugi koniec mapy: do Nukus;)

Kokand

2008-07-17T11:45:00.006+02:00

Najfajniejsze miasteczko w dolinie Fergany. PO pierwsze zwiedzilismy prawdziwy palac Khana i muzeum (a nie jakies radzieckie sciemy). Potem bylismy w medresie - zwiedzilismy cmentarz i meczet. Posiedzielismy w starym uzbeckim miescie - panowie poczestowali nas melonem i poogladali nasz przewodnik Lonely Planet. Pozniej wrocilismy do "rosyjskiej" czesci miasta, wyraznie innej, gdzie sa fast foody i nasz hotel;)

Wieczorem chcielismy cos zjesc. Nabralismy juz tutejszego zwyczaju: swego rodzaju sjesta (a parku pod drzewem , najlpiej przy fontannie, albo - jak sie uda - w klimatyzowanym pokoju) musi byc obowiazkowo do godz 15-16.00, a po 18-19.00 mozna isc na obiad.
Chodzimy po ulicach Kokand i szukamy jakiegos miejsca... Oni tu wszyscy jedza lody!!!
Napotkany czlowiek wyjasnil, ze tu w Kokand ludzie lubia slodkie;)

I rzeczywiscie - na kolacje dstalismy pizze z serem i cukrem! Zaskakujace polaczenie (Syrli pide (ros) = Kasarli Pide (uzb). Pycha! Przypomnialy mi sie polskie kopytka na slodko;)
...
biegna chlopcy na modlitwe

sprzedawca arbuzow

Qo'qon

2008-07-16T17:40:00.006+02:00

Tu wlasnie jestesmy. Dobry dzien za nami. Rano pyszna herbata i lepioszka w restauracji na lozkach. Pozniej droga do Kokand z milym przystankiem na bazarze. W Kokand oczywiscie Kokand Hotel i wizyta w dawnym palcu Chana. Ciekawe muzeum i historia - chan postawil sobie palac 1873, a juz za 3 lata byla rewolta i rosyjscy genaralowie za plotem. No, ale opowiesc o Chanacie Kokandzkim zrelacjonowana przez miejscowego historyka (nawet ksiazke kupilem w ramach solidarnosci miedzy naukowcami ;) ) uzupelniona prawie-kapiela w fontannie warta byla polowy dnia. Pozniej wizyta w medresie (madre oczy 5latka czytajacego Koran) i na pobliskim cmentarzu chanow. Nasz przewodnik ostrzegal przed szamankami siedzacymi u wejscia do grobowca chanow. Na wszelki wypadek nie zdecydowalismy sie na 'uzbecki masaz'.

Pozniej jeszcze ugoszczeni przez zadowolonego przewodnika pyszna dynia (czyli melonem) rozmawialismy z miejscowymi o perspektywach rozwoju biznesu turystycznego czekajac na 6.00 pm i wieczorna modlitwe. Mezczyzni modla sie zwrociwszy twarze na poludniowy zachod.

nasz dzielny przewodnik, co to sie szamanow nie boi.

I na zakonczenie wlasnie trwajaca dluga rozmowa z Azizem - nauczycielem angielskiego. To jest teraz.

'modernizacja' Azji Srodkowej

2008-07-16T17:24:00.005+02:00

cos nam jednak miejscowy internet nie sluzy. znikaja posty juz napisane, klopot z edycja i takie tam. no, ale jestesmy on-line!!!
juz wiem, jaki bedzie temat przewodni tegorocznej wycieczki - modernizacja. a raczej jej skutki. jak te 70 lat sajuza odcisnelo swoja niezmywalna chyba pieczec na Uzbekistanie i innych krajach Azji Srodkowej.
Podzielone miasta (w kazdym czesc nowa - radziecka/rosyjska i stara - uzbecka/muzulmanska), podzielone, jak sie wydaje umysly ludzi. starcy dalej pija swoja herbate, mlodzi chlopcy chodza albo do medresy, albo podrywac panienki, ale ci 'po srodku', pamietajacy czasy ZSRR i zyjacy teraz zatrzymali sie 'w pomiedzy'. albo raczej 'poza' jak nasz wczorajszy kierowca Kostia, ktory mowi tylko po rosyjsku, ale nie ma rosyjskiego obywatelstwa, do Rosji by chcial wrocic, ale nie bardzo wie jak.

no i przyroda :(. gdy wyjechalismy z taszkientu, spojrzalem przez okno samochodu i zobaczylem je wreszcie. stepy azji. przestrzen prawdziwego kontynentu. zarys gor w oddali. i za chwile co? krajobraz po wojnie atomowej? nie, to tylko opustoszala fabryka, jakich setki. to tylko miasto, z ktorego wyjachala polowa mieszkancow i zostaly straszace pustymi oknami bloki. to tylko porzucony kamieniolom. widzialem ju takie widoki, ale to bylo na dalekiej polnocy rosji, wtedy myslalem - daleko od ludzi, klimat ciezki i tak nikt tu nie miesza. ale srodek 20 milonowego kraju?

wrocimy do tematu, jako ilustracja widok tu czesty, czyli minarety i kominy.

kwestia stroju

2008-07-15T14:03:00.002+02:00

Noc spedzilismy u Hanify, poznanej po drodze muzulmanki, ktora chustke na glowe zalozyla dopiero przed domem;)

Rano znowu ubralam sie w swoje dlugie nogawki i dlugie rekawy (tak sie naczytalam o tej kulturze, ze teraz nie chce obrazac uczuc religijnych i cierpie;), a Hanifa pyta, czy nie mam nic krotszego na ten upal. Tlumaczylam, ze to przewiewne i ze chyba tu nie mozna za krotkich rzeczy nosic. Ona na to: - jak wy z mezem chodzitie, to wy mozetie wszystko nosic (wolne tlumaczenie pol-ros).
Tu rzeczywiscie muzulmanki sa poubierane od stop do glow, a Rosjanki i Uzbeczki chodza niekiedy nawet w krotkich spodniczkach. Taka tu tolerancja i multikulti.

dolina ferganska

2008-07-15T07:25:00.016+02:00

jest dobrze. mamy rosyjskie wizy i bilety samolotowe do nukus (kupowanie biletu w uzbekistanie to oddzielna opowiesc ;) ). jestesmy w ferganie, a doklandiej pod fergana i mieszkamy u uzbeczki, a dokladniej tadzyczki Hanify. Poznalismy sie wczoraj po drodze do i bez wiekszych dyskusji zaprosila nas do domu.
piekny postsowiecki, niski blok, maz buduje rosje w Tomsku, a my pijemy herbate i rozmawiamy o zyzni.
milo.

i kole - luzaki z fergany ;)

Wizyta w rosyjskim konsulacie

2008-07-14T12:11:00.005+02:00

Wizyte w Ambasadzie Rosyjskiej mozna w zasadzie zaliczyc do udanych. Za kilkanascie minut mamy stawic sie tam zeby odebrac paszporty z wizami tranzytowymi.
Teraz juz jestesmy spokojni, ale o godz 11.00 - kiedy w potwornym upale przeciskalismy sie przez tlum do drzwi konsulatu - nie bylo nam wcale do smiechu...
POt sciekal po cialach (nie tylko naszych) a my lamana rosyjsko-polsko-angielszczyzna (kurcze, dlaczego wycofali obowiazkowy rosyjski z podstawowek?! ; swoja droga to tu tez mlodzi podobno angielskiego sie ucza, choc trudno to w komunikacji zauwazyc) probowalismy dotrzec najblizej drzwi. Dwaj panowie w bialych koszulach pilnowali porzadku i tych wielkich drzwi - zeby nikt nie przecisnal sie dalej do zaciemnionego i klimatyzowanego pomieszczenia.
Bya chwila zwatpienia, ale juz po ok godzinie wcisnelismy sie blizej do pana, ktory podejmowal decyzje o wejsciu...
Potem juz tylko bylo milo. Milo zabrano nam aparaty fotograficzne, milo - i po angielsku - wytlumaczono, co dalej.
Pomieszczenie konsulatu jest dosc obskurne, ale chlod klimatyzacji daje tyle komfortu, ze miejsce wydaje sie wprost luksusowe;)

Taszkient popoludniowy

2008-07-13T16:01:00.013+02:00

... bo inny byc nie moze. W dzien jest 45C i z istot zywych spotkac mozna jedynie male czarno-pomaranczowe ptaszki, ktorym dzioby sie nie zamykaja.
Weekend w Uzbekistanie juz prawie za nami. Odpoczywamy po trudach ostatniego, lekkoszalonego tygodnia i odsypiamy. Naprawde trzeba troche czasu, by zrozumiec te dziwna muzulmansko-radziecka kulture.

Po drodze kilka przygod na moskiewskim Szeremietiewie - mniej wiecej 4 razy zmieniali gate, by w koncu odwiezc nas autobusem na inny terminal. Pozniej juz tylko nostalgiczni panowie, ktorzy jeszcze przed startem poprosili o plastikowe kieliszki i poszlo.

Spimy w milym hoteliku razem z konferencja milicjantow ;), w strategicznym miejscu naprzeciwko ambasady Rosji. Jutro szturmujemy konsulat (bo ciagle jeszcze nie mamy wiz na powrot) i jak wszystko OK, to ruszamy do Fergany. Na czwartek mamy bilety samolotowe do Nukus.
Wczoraj przy sniadaniu dluga rozmowa z para Palestynczykow, ktorzy przylecieli na konferencje o komputerach i edukacji (konferencje odwolali, bo miala byc w Bucharze, a tam jak wiadomo tylko dziura w ziemi zostala). Ona inzynier od komputerow (!) po studiach w Taszkiencie, on nauczyciel angielskiego. Po raz kolejny mozemy sie przekonac, ze ludzi podobnie myslacych o swiecie mozna spotkac niezaleznie od miejsca i kultury.
Dzisiaj wizyta na Chorsu bazar i pierwsze spotkanie z cudami orientu (misy przypraw, stoly miesa, gory melonow). I na deser solone pestki moreli ;)

Co przez te dwa dni zrobilo na mnie najwieksze wrazenie? Sniadanie - ser, co jak ser smakuje, pomidory o smaku pomidorow, smietana, jogurt. Wszystko to magdalenki, przywolujace smaki dziecinstwa.

Melony jak owocowy miod :)

zdjecia jutro, bo kabel w hotelu zostal :(

pierwsze wrazenia

2008-07-12T12:23:00.004+02:00

Trudno mi bylo na poczatku wyluzowac sie jak zawsze w czasie podrozy - jeszcze nie "czuje" tego miejsca.
Sam Taszkient wydaje mi sie kolonia Moskwy; taka uboga siostra, ze znamionami dawnej swietnosci. "Stare Miasto" (stary gorad) jest uzbecki, muzulmanski, "nowe miasto" - radzieckie. Zaliczylismy oba;)
Tym razem podrozuje z mniejszym przekonaniem - moze to przez moja z
przesocjalizowana rosyjskofobie?

Staram sie dziwic tym swiatem, dlatego wkrotce opisze pierwsze wrazenia:
- z kontrastow (przepych i marmury w galeriach handlowych, oraz male biedne i piekne meczety tuz obok)
- nocnego zycia Uzbekow (male dzieci z rodzicami wychodza na obiad o godz 22.00, bo wtedy piekna pogoda, ok. 27 st;)
- bezpieczenstwa: karnosc narodu?
- serdecznosci i zyczliwosci ludzi
- wielkosci miasta (ogromne budynki, szerokie na 4 pasy ulice, wielkie parki, pomniki, wszystko olbrzymie - czasem pelne przepychu, czasem rozpadajace sie i zmurszale;)

poniżej - główny bulwar artystów w centrum Taszkientu

Mapa dla geografów wątpliwych ;)

2008-07-11T03:04:00.002+02:00

Pierwszy

2008-07-11T02:47:00.001+02:00

Możemy zrobić pierwszy wpis. Do odlotu samolotu było jeszcze całe 18 godzin, a my już mieliśmy wizy do Uzbekistanu. Pełen spokój. No, ale któż wpadł by na to, że najbardziej niepożądanym zawodem w Republice Uzbekistanu okaże się socjolog.
Zostało tylko pakowanie i już.
Będziemy mogli z całą satysfakcją powiedzieć: 'To wielka rzecz być znowu w drodze' :)